Ο ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

«Ἅγιοι γίνεσθε ὅτι ἐγὼ Ἅγιος εἰμί». «Να Αγωνιστείτε να γίνετε άγιοι όπως είμαι Άγιος εγώ που σας έπλασα» Αυτή η φράση του Χριστού απαντά στην ερώτηση «Ποιος είναι ο σκοπός και προορισμός της ζωής μας». Σκοπός της ζωής μας είναι το «καθ΄ ομοίωσιν» ή η θέωση. Δηλαδή να φθάσουμε και να ενωθούμε κατά χάριν με τον δημιουργό μας Θεό. Με αφορμή την ιερή μνήμη του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου, θα σταθούμε κατ΄ αρχήν σε δύο λέξεις: «Άγιος» και «Μάρτυρας». Οι «Άγιοι» δεν είναι κάτι διαφορετικό από εμάς, ούτε ήρθαν από άλλο πλανήτη. Είχαν και αυτοί πάθη και αδυναμίες αλλά προσπάθησαν αυτή την κακή πλευρά του εαυτού τους να την νικήσουν, να καλλιεργούν τις αρετές και να αγαπούν τους συνανθρώπους τους χωρίς διακρίσεις και καχυποψία΄ αυτό λέγεται άσκηση. Όχι απλά, πίστευαν στον Θεό και αφοσιώνονταν στο θέλημά Του αλλά είχαν ταυτίσει την δική τους θέληση με την βούληση του Θεού. Άγιος, λοιπόν, είναι ο άνθρωπος του Θεού. Έτσι ξεχώρισαν από τους συνανθρώπους τους για την προσωπικότητά τους και την πίστη τους και σήμερα αποτελούν πνευματικά πρότυπα για τους Χριστιανούς κάθε εποχής, ιδιαιτέρως για μας τους Χριστιανούς του 21ου αιώνα. «Μάρτυρας» είναι αυτός που πιστεύει στον Θεό μ΄ όλη του την καρδιά, δεν φοβάται τον θάνατο και γι΄ αυτήν του την πίστη μαρτυρεί, θανατώνεται και παραδίδει την ψυχή του στον Κύριο του Χριστό.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά και εορτάζει πραγματικά πρόσωπα και αληθινά γεγονότα. Πραγματικό πρόσωπο ο Άγιος Δημήτριος και αληθινό γεγονός το σκληρό του μαρτύριο. Ο Άγιος Δημήτριος ζούσε στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας –πριν 1.700 χρόνια περίπου, τότε που, όσοι ήταν Χριστιανοί βασανίζονταν και θανατώνονταν με σκληρό τρόπο. Ο Δημήτριος καταγόταν από την Θεσσαλονίκη και είχε λάβει την χριστιανική παιδεία από τους γονείς του. Έγινε στρατιωτικός και μάλιστα ήταν Δούκας της Θεσσαλονίκης και Στρατηγός όλης της Θεσσαλονίκης.

Εκείνα τα χρόνια, διοικητής του Θέματος της Ιλλυρίας ήταν ο Γαλέριος. Όταν ο Γαλέριος πήγε στην Θεσσαλονίκη και έμαθε πως ο Δημήτριος είναι Χριστιανός, τον συνέλαβε και τον έκλεισε στην φυλακή. Ο Γαλέριος είχε μαζί του έναν μεγαλόσωμο και δυνατό αθλητή που τον έλεγαν Λυαίο. Αυτός ο αθλητής, ο Λυαίος, προκαλούσε τους Θεσσαλονικείς, με καυχησιές και βρισιές, αν τολμούσε να έρθει κάποιος στο στάδιο και να παλέψει μαζί του.

Ένας χριστιανός νέος τότε, που τον έλεγαν Νέστορα, πήγε και βρήκε τον Άγιο Δημήτριο και του είπε: «Δούλε του Θεού, θέλω να παλέψω με τον Λυαίο. Παρακάλεσε λοιπόν για μένα στον Κύριο». Τότε ο Άγιος Δημήτριος σφράγισε τον Νέστορα στο μέτωπο και του είπε: «Και τον Λυαίο θα νικήσεις και για τον Χριστό θα μαρτυρήσεις». Ο Νέστορας παίρνοντας μέσα του θάρρος και δύναμη από τα λόγια του Αγίου Δημητρίου, πήδησε στο στάδιο και πάλεψε με τον Λυαίο. Τον νίκησε και τον σκότωσε και μαζί του ταπείνωσε και την καύχηση του Γαλερίου, που υπερηφανευόταν για τον Λυαίο.

Ο Γαλέριος ντροπιάστηκε όσο και λυπήθηκε, αλλά και ωργίσθηκε, όταν έμαθε πως ο Άγιος Δημήτριος ενθάρρυνε τον Νέστορα. Έστειλε λοιπόν στρατιώτες και τους πρόσταξε να τρυπήσουν με λόγχες τον Άγιο μέσα στην φυλακή, γιατί αυτός ήταν η αιτία να νικηθεί και να σκοτωθεί ο Λυαίος. Οι στρατιώτες αυτό έκαναν σύμφωνα με την προσταγή που πήραν από τον Γαλέριο. Τρύπησαν με τις λόγχες τους το άγιο σώμα του Δημητρίου και έτσι μαρτύρησε και παρέδωσε την αγία ψυχή του στα χέρια του Θεού. Ύστερα, με προσταγή πάλι του αυτοκράτορα, αποκεφαλίστηκε και ο Άγιος Νέστορας και προστέθηκε στον κατάλογο των αγίων μαρτύρων της πίστεως και η Εκκλησία εορτάζει την ιερή μνήμη του στις 27 Οκτωβρίου.

Με τέτοιον τρόπο λοιπόν τελειώθηκε ο Άγιος Δημήτριος και στον τόπο όπου μαρτύρησε και τάφηκε οι Χριστιανοί έκτισαν ένα μεγάλο και περίκαλο ναό προς τιμήν του, που ως τώρα στολίζει την πόλη της Θεσσαλονίκης. Το ιερό λείψανο, το σώμα του δηλαδή, βρίσκεται στον Ναό και μυροβλύζει! Το σώμα του ανθρώπου είναι «ναός του Αγίου Πνεύματος», δηλαδή κατοικεί μέσα στο σώμα μας το Άγιο Πνεύμα, όσο βέβαια προσπαθούμε να μην το μολύνουμε οικιοθελώς με αμαρτίες και πάθη και να το διατηρούμε καθαρό. «Το κάθε σώμα Αγίου δεν κρατά την χάρη του μόνο για τον εαυτό του, αλλά την εξαποστέλλει σε μεγάλη απόσταση» λέει ο ιερός Χρυσόστομος. Προσκυνούμε τα λείψανα των Αγίων γιατί είναι το λιμάνι και η ασφαλής παρηγοριά στις δοκιμασίες που μας βρίσκουν πάντα. Για να πάρουμε χάρη από την χάρη τους και δύναμη από την δύναμή τους. Για να ξεφύγουμε από τις γήινες έννοιες που μας περικυκλώνουν. Για να δοξάσουμε τον Θεό για τα όσα θαυμαστά επιτελεί αφού βλέπουμε μπροστά ένα σώμα που δεν εφθάρη από τα χρόνια. Για να τιμήσουμε τον άνθρωπο που με τον αγώνα του έφθασε στον Θεό, εν προκειμένω τον Άγιο Δημήτριο.

«Μνήμη Αγίου, μίμησις Αγίου» έλεγε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Δηλαδή η μνήμη ενός Αγίου πρέπει να μας προτρέπει να τον θυμόμαστε. Να θυμόμαστε την ζωή του, τις αρετές του, την γενναιότητα του και έτσι να παίρνουμε θάρρος στο ταξίδι της δικής μας ζωής. Να διαβάζουμε τους βίους των Αγίων ώστε να τους μιμηθούμε και να ακολουθήσουμε το παράδειγμά τους, τις αρετές τους και την συμπεριφορά τους. «Να μάθουμε για την υπομονή του ενός, την σωφροσύνη του άλλου, για το μαρτύριο του τρίτου και για την μεγάλη αρετή του καθενός καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο ο κάθε Άγιος διέπρεψε και έγινε ξακουστός». Τα λόγια των Αγίων, οι διδασκαλίες τους, οι συμβουλές τους αλλά και όλη η συμπεριφορά θα μπορούσε να μας γίνει ένα «μάθημα ευσεβούς ζωής». Τα λόγια τους είναι λόγια ζωής, λόγια που βγαίνουν από την καρδιά τους με σκοπό να μας παιδαγωγήσουν και να μας οδηγήσουν στον δρόμο της αληθινής ζωής και της σωτηρίας. Έτσι και ο Άγιος Δημήτριος μας διδάσκει με την ζωή και με το παράδειγμά του.
- Ο Άγιος Δημήτριος γιατί είναι πρότυπο;
- Γιατί δεν υπολόγισε τις στρατιωτικές τιμές και δόξες που μπροστά στον Θεό είναι ασήμαντες. Κατάλαβε ότι αυτά δεν έχουν καμία αξία, ούτε θα του εξασφαλίσουν την θέση του κοντά στον Θεό. Δεν δείλιασε μπροστά στον θάνατο αλλά ομολόγησε την πίστη Του και θανατώθηκε για τον Χριστό. Για τον Χριστό αξία έχουν οι καρδιές και όχι οι τιμές. Η καρδιά εξάλλου θα παραμείνει αιωνίως, ενώ οι τιμές αυτές είναι προσωρινές και γήινες.

Η αγιότητα στην οποία μας καλεί ο Χριστός δεν είναι μία ουτοπία, ούτε ένα άπιαστο όνειρο. Είναι εντρύφηση στα θεία λόγια του Χριστού, είναι έμπρακτη εφαρμογή του Ευαγγελίου στην καθημερινότητά μας, είναι ταύτιση της βούλησής μας με το θείο θέλημα. Η αγιότητα κατακτάται με τον προσωπικό μας πνευματικό αγώνα. βιώνεται με την πίστη και την αγάπη και επισφραγίζεται με την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος. Για να αποδεχθώ την πρόσκληση που απευθύνει σ΄ όλους μας ο Χριστός πρέπει να πάρω την απόφαση και το ρίσκο. Γιατί ο δρόμος για να φθάσεις στον Θεό είναι δύσκολος, γεμάτος δοκιμασίες, θλίψεις και στενοχώριες. Δεν κλονιζόμαστε όμως, ούτε λιποτακτούμε γιατί έχουμε συμπαραστάτη και βοηθό, πρεσβευτή και καθοδηγητή σ΄ αυτόν τον αγώνα τον Άγιο Δημήτριο και όλους τους Αγίους. Με τις πρεσβείες τους, ο Χριστός να μας δίνει υγεία, προκοπή και θάρρος και να μας καθοδηγεί στον ουρανοδρόμο ατραπό της πίστης, της αληθινής ζωής και της σωτηρίας. Αμήν.

Θ.Χ.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΘΕΟΠΑΤΟΡΕΣ ΙΩΑΚΕΙΜ & ΑΝΝΑ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Η εορτή των Αγίων Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης είναι μία εορτή που δίνει το μήνυμα της ελπίδας, της πίστης, της ολοκληρωτικής αφοσίωσης στον Θεό και της αγάπης. Θεοπάτορες σημαίνει ότι ήταν οι κατά σάρκα προπάτορες του Χριστού, παππούς και γιαγιά αντίστοιχα.

Ο Άγιος Ιωακείμ γεννήθηκε γύρω στο 85 π.Χ. στην Γαλιλαία, καθώς γενέτειρα της Παναγίας ήταν η μεγαλύτερη και σπουδαιότερη ελληνική πόλη της Γαλιλαίας, η Σέπφωρις, σύμφωνα με την Παράδοση και τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό. Ήταν υιός του Ελιακείμ από την φυλή του Ιούδα και απόγονος του Προφητάνακτος Δαβίδ. Το όνομά του σημαίνει στα εβραϊκά «ο ανυψωθείς από το Θεό». Ήταν πλούσιος άνθρωπος και πολύ πιστός στον Θεό. Ένα μέρος της περιουσίας του το χάριζε στους φτωχούς, όπως επίσης, έκανε πολλές δωρεές στους Ιερείς και τον Ναό του Σολομώντος που ήταν το κέντρο της ιουδαϊκής λατρείας. Νυμφεύτηκε την Άννα, θυγατέρα του Ιερέως Ματθάν από την ιερατική φυλή του Λευΐ και της Μαρίας από την φυλή του Ιούδα.

Η Άγια Άννα γεννήθηκε γύρω στο 74 π.Χ. Είχε δύο αδελφές, την Μαρία, μητέρα της Σαλώμης, την Σοβή, μητέρα της Ελισάβετ, η οποία γέννησε τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και έναν αδελφό, τον Ιακώβ ή Ηλί, πατέρα του Μνήστορος Ιωσήφ. Το όνομά της σημαίνει στα εβραϊκά «χάρις, εύνοια».
Οι Άγιοι Θεοπάτορες ιδιώτευαν και κατοικούσαν στην Ιερουσαλήμ σε δική τους πολυτελή έπαυλη, κοντά στη δεξαμενή Βηθεσδά. Ζούσαν σύμφωνα με τον Νόμο του Θεού. Ήταν ευσεβείς και δίκαιοι. Αφιερώνονταν στην προσευχή και στην νηστεία, αναλίσκονταν στα έργα φιλανθρωπίας, κοσμούνταν από θείες αρετές. Ο βίος τους διακρινόταν από ταπείνωση και φόβο Θεού. Όμως η μεγάλη τους στεναχώρια ήταν η ατεκνία τους. Η Αγία Άννα ήταν στείρα και προχωρημένης ηλικίας. Για εκείνη την εποχή η ατεκνία για ένα ζευγάρι θεωρείτο όνειδος και κακό, όπως ο πόνος και θάνατος, καθώς πίστευαν πως αντέβαινε στην ευχή του Θεού «αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε» και επέσυρε την οργή Του. Ανήκαν και οι δύο στην φυλή του Ιούδα, από την οποία, σύμφωνα με τους προφήτες θα προερχόταν ο Μεσσίας. Ανήκαν επίσης αμφότεροι στην μικρή μερίδα των ευσεβών Ιουδαίων, οι οποίοι περίμεναν με αδημονία και πίστη την έλευσή Του και εύχονταν να κατάγεται από την γενιά τους. Έτσι, τους στεναχωρούσε αφάνταστα το γεγονός ότι δεν αξιώνονταν να γίνουν οι πρόγονοι του Λυτρωτή και Σωτήρα του κόσμου. Αυτό, όμως δεν τους απέλπισε αλλά αύξανε την πίστη τους στον Θεό και Τον παρακαλούσαν νυχθημερόν να τους αξιώσει να γίνουν γονείς. Οι άτεκνοι θεωρούνταν από τους Ιουδαίους στιγματισμένοι από το Θεό και τα δώρα τους δεν γινόταν δεκτά από τους ιερείς του Ναού. Άρα, τα δύο πρώτα μηνύματα που παίρνουμε από την ζωή τους είναι η ελπίδα και η πίστη! Ότι στα δύσκολα δεν λύγισαν, ούτε απελπίστηκαν αλλά εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στον Θεό ο οποίος «ὅπου βούλεται, νικᾶται φύσεως τάξις»!
Σύμφωνα με την παράδοση και το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου, μη κανονικό και απόκρυφο, καθώς πλησίαζε η περίοδος για τον εορτασμό της μεγάλης ιουδαϊκής εορτής της Σκηνοπηγίας. Η Σκηνοπηγία ήταν μεγάλη εορτή για τους Ιουδαίους, εορταζόταν ως ανάμνηση της πορείας του λαού στην έρημο μέχρι την γη της επαγγελίας. Ο χαρακτήρας της γιορτής ήταν κατεξοχήν αγροτικός και γιορταζόταν μετά την συγκομιδή των καρπών. Έτσι, οι Ιουδαίοι συγκεντρώνονταν στον Ναό του Σολομώντος στα Ιεροσόλυμα έχοντας και αφιερώνοντας πολλά και άφθονα δώρα. Ο Ιωακείμ, με αφορμή την μεγάλη γιορτή που πλησίαζε, πήγε στο ναό να προσφέρει τα δώρα του, αλλά ο ιερέας Ρουβείμ δεν τον επέτρεψε να θυσιάσει, γιατί δεν έκανε απογόνους στον Ισραήλ. Ο Ιωακείμ λυπήθηκε πολύ κι έφυγε στην έρημο, χωρίς να επιστρέψει καθόλου στο σπίτι του. Έστησε σκηνή και νήστεψε για σαράντα μέρες μονολογώντας: «Δεν θα κατεβώ ούτε για φαγητό ούτε για ποτό, έως ότου με επισκεφτεί ο Κύριος, ο Θεός μου, και θα είναι τροφή και ποτό η προσευχή μου». Η γυναίκα του, η Άννα, από τη δική της πλευρά, έκλαιγε και οδυρόταν για την απομάκρυνση του συζύγου της, αλλά κυρίως για την ατεκνία της. Χαρακτηριστικός είναι ο θρήνος της Άννας κάτω από μία δάφνη, όπου βλέποντας μία φωλιά με σπουργίτια, αναλογίζεται πως όλα τα πλάσματα του Θεού είναι γόνιμα, ολόκληρη η κτίση, χλωρίδα και πανίδα, προσφέρει τους καρπούς της εκτός απ’ αυτή. Έτσι λοιπόν, νήστευσε και προσευχόταν για σαράντα ημέρες με αυτά τα συγκινητικά λόγια: «Κύριε Παντοκράτορα, καί Μεγαλοδύναμε, πού μόνο μέ τό λόγο ἔκανες τόν οὐρανό καί τή γῆ καί ὅσα φαίνονται καί εἶναι γύρω μας, πού λύτρωσες, τούς πατέρες μας ἀπό τά χέρια τοῦ Φαραώ, πού μέ τό πρόσταγμά Σου σχίσθηκε ἡ θάλασσα καί πέσανε μέσα οἱ Αἰγύπτιοι. Ἐσύ Θεέ, πού τούς ἔτρεφες σαράντα χρόνια στήν ἔρημο. Ἐσύ, πού εὐλόγησες τή Σάρρα, τή γυναίκα τοῦ Ἀβραάμ καί γέννησε τόν Ἰσαάκ στά γεράματά της. Ἐσύ πού χαρίτωσες ἐκείνη τήν Ἄννα τήν ὁμοία μου καί γέννησε τό Σαμουήλ τόν προφήτη. Ἐσύ δῶσε καί σέ μένα τήν ταπεινή Σου δούλη παιδί, καί μή μέ ἀφήσης νά εἶμαι ντροπιασμένη καί ταπεινωμένη ἀπό ὅλο μου τό γένος. Κύριε, ὁ Θεός μου, τάχα καί σάν ἕνα ἀπό τά θηρία δέν εἶμαι καί ἐγώ; Διατί μέ ὠργίστηκες τόσο καί εἶμαι στείρα; Ἐσύ, πού εὐλόγησες τά ποιήματά σου καί εἶπες: Αὐξάνεσθε καί πληθύνεσθε, δῶσε καί σέ μένα σπέρμα καί καρπό κοιλίας, καί ἄν γεννήσω εἴτε ἀρσενικό εἴτε θηλυκό, νά Σού τό χαρίσω μέ ὅλη μου τή χαρά καί νά τό φέρω στό Ναό Σου νά τό ἀφιερώσω». Μέχρι που ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εμφανίστηκε μπροστά της και της είπε «Άννα, Άννα, ο Κύριος εισάκουσε τη δέηση σου, θα συλλάβεις και θα γεννήσεις και θα μιλούν για το σπέρμα σου σε όλη την οικουμένη». Η Άννα απάντησε ότι, εάν γεννήσει είτε αγόρι είτε κορίτσι, θα το αφιερώσει στον Κύριο να τον υπηρετεί όλες τις ημέρες της ζωής του. Ο Αρχάγγελος προαναγγέλλει στην Άννα ότι θα τεκνοποιήσει, όπως και στη Μαρία, μόνο που στην περίπτωση της Άννας η σύλληψη θα είναι φυσική και όχι διά Πνεύματος Αγίου. Έχουμε λοιπόν, τον ευαγγελισμό της Αγίας Άννης. Έπειτα, ο Γαβριήλ παρουσιάστηκε και στον Ιωακείμ λέγοντάς του: «Ιωακείμ, Ιωακείμ, ο Κύριος, ο Θεός εισάκουσε την δέηση σου, κατέβα λοιπόν από αυτόν τον τόπο, γιατί η γυναίκα σου θα συλλάβει». Ο Ιωακείμ επέστρεψε χαρούμενος, κάλεσε τους βοσκούς του και τους ζήτησε να του φέρουν 10 αρνιά χωρίς ψεγάδι για να τα πάει δώρο στο ναό του Θεού, 12 μοσχάρια για τους ιερείς και 100 τράγους για όλους τους πιστούς του Ισραήλ. Η Άννα πλημμυρισμένη από χαρά υποδέχτηκε τον άντρα της και του διηγήθηκε όσα της συνέβησαν, με την πεποίθηση ότι είναι πλούσια η ευλογία που τους δόθηκε από το Θεό. Στη συνέχεια, αποσύρθηκαν στο σπίτι τους να αναπαυθούν και την επόμενη μέρα ο Ιωακείμ θυσίασε στο ναό χαρούμενος διότι ο Κύριος συγχώρεσε όλα τα αμαρτήματά του.
Η περίοδος της εγκυμοσύνης ήταν μια διαρκής ευχαριστήρια ωδή στο Θεό για το μεγάλο δώρο που τους χάρισε, ένας ασίγαστος αίνος προς τον Κύριο. Τον 9ο μήνα, όταν ολοκληρώθηκε η εγκυμοσύνη, η Άννα γέννησε ένα κορίτσι. Ρώτησε τη μαία: «Τι γέννησα»; Και εκείνη της αποκρίθηκε: «Κορίτσι». Είπε τότε η Άννα δοξάζοντας τον Θεό: «Η ψυχή μου σήμερα ευφράνθηκε όσο ποτέ άλλοτε». Με την βοήθεια των μαιών της, αφού πέρασαν τα πρώτα εικοσιτετράωρα της λοχείας της, η Άννα πλύθηκε, οι μαίες περιποιήθηκαν την κόρη της, Την σπαργάνωσαν και Της την έδωσαν να Την θηλάσει. Η ονοματοδοσία του βρέφους έγινε την όγδοη ημέρα καλεσμένων για δείπνο των Ιερέων κατά ιουδαϊκό έθος. Το κορίτσι ονομάστηκε Μαριάμ το οποίο στα εβραϊκά σημαίνει «Κυρία»-«Βασίλισσα». Ήταν το όνομα της μητέρας της Αγίας Άννης. Επίσης σημαίνει δώρο, ελπίδα, Ωραία.

Αφού η μικρή κόρη έγινε τριών ετών, ο Ιωακείμ και η Άννα θεώρησαν ότι ήρθε ο καιρός να εκπληρώσουν την υπόσχεσή τους στον Θεό. Πήραν την Μαρία και την πήγαν στο Ναό της Ιερουσαλήμ να την αφιερώσουν στο Θεό. Πίστευαν οι ευσεβείς Ιουδαίοι ότι ο Ναός των Ιεροσολύμων ήταν ο τόπος της κατοικίας και της παρουσίας του Θεού. Τα Άγια των Αγίων, το θεοσκότεινο και άβατο μέρος του Ναού, παρά μονάχα στον αρχιερέα του έτους και μόνο κατά την ημέρα της εορτής του «Εξιλασμού», θεωρούνταν ο θρόνος του Θεού. Οι ιερείς του Ναού, φωτισμένοι από το Άγιο Πνεύμα διέγνωσαν την αγιότητα της κορασίδας και γι’ αυτό δεν την οδήγησαν στην ειδική πτέρυγα των παρακείμενων κτισμάτων, όπου διέμειναν οι αφιερωμένες παρθένες, αλλά την οδήγησαν στα Άγια των Αγίων, για να διαφυλαχτεί η αγνότητά Της και η αγιότητά Της.

Οι Άγιοι Ιωακείμ και Άννα εκοιμήθηκαν γύρω στο 5 π.Χ. όταν η Παναγία ήταν 11 ετών και διέμεινε στον Ναό. Ο μεν Άγιος Ιωακείμ σε ηλικία 80 ετών, η δε Αγία Άννα σε ηλικία 69 ετών. Η μνήμη τους εορτάζεται λαμπρά από την Εκκλησία μας στις 9 Σεπτεμβρίου, την επομένη από την μεγάλη θεομητορική εορτής της Γεννήσεως της Θεοτόκου, ως υπέρτατη τιμή προς τα σεπτά τους πρόσωπα, διότι συνέβαλλαν και αυτοί στην υλοποίηση του σχεδίου της σωτηρίας του κόσμου, ως γονείς της Θεομήτορος.

Οι Άγιοι Θεοπάτορες υπήρξαν ένα ερωτευμένο ζεύγος. Που διατήρησαν αγνό, καθαρό και ζωντανό τον έρωτά τους. Η υπακοή τους στον Θεό και η ερωτική κοινωνία τους ήταν αυτά που έφεραν «καρπὸν ἅγιον», την αειπάρθενο Μαρία! Άρα, αποτελεί για όλα τα χριστιανικά ανδρόγυνα πρότυπο προς μίμηση. Γι΄ αυτό και προβάλλεται από την Εκκλησία μας κατά την ακολουθία του Στεφανώματος ως υπόδειγμα στους νεονύμφους. Πολλά ζευγάρια σήμερα υποφέρουν από το πρόβλημα της ατεκνίας και απελπίζονται. Η απελπισία δεν συνάδει σ΄ έναν Χριστιανό! Υπάρχει ελπίδα και αυτός είναι ο Θεός. Και μπορούν να αντλήσουν πίστη και δύναμη και να οπλιστούν με υπομονή από τους Αγίους Θεοπάτορες Ιωακείμ και Άννα. Και οι δύο, ευσεβείς και φιλόθεοι, με κατανόηση και αγάπη, στηρίζουν ο ένας τον άλλο στο μεγάλο για την εποχή τους πρόβλημα της ατεκνίας.
Πρότυπο ζεύγους, πρότυπο αγάπης, πρότυπο υπομονής, πρότυπο πίστης, πρότυπο ελπίδας, πρότυπο κατανόησης, πρότυπο αφιέρωσης στον Θεό οι Άγιοι Θεοπάτορες Ιωακείμ και Άννα. Ας ζητήσουμε τις πρεσβείες τους προς τον κατά σάρκα Εγγονό τους Ιησού Χριστό να λύει τα δεσμά της ατεκνίας και να χαρίζει αγάπη, πίστη, υπομονή και κατανόηση στον καθένα μας και σε κάθε χριστιανική συζυγία. Αμήν.  

Θ.Χ.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ: Ο ΜΗΝΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Θεαρχίῳ νεύματι, πάντοθεν οἱ θεοφόροι Ἀπόστολοι, ὑπὸ νεφῶν μεταρσίως αἰρόμενοι.

Καταλαβόντες τὸ πανάχραντον, καὶ ζωαρχικόν σου σκῆνος, ἐξόχως ἠσπάζοντο.

Αἱ δὲ ὑπέρτατοι τῶν οὐρανῶν Δυνάμεις, σὺν τῷ οἰκείῳ Δεσπότῃ παραγενόμεναι.

Τὸ θεοδόχον καὶ ἀκραιφνέστατον σῶμα προπέμπουσι, τῷ δέει κρατούμεναι, ὑπερκοσμίως δὲ προῴχοντο, καὶ ἀοράτως ἐβόων, ταῖς ἀνωτέραις ταξιαρχίαις· ἰδοὺ ἡ παντάνασσα Θεόπαις παραγέγονεν.

Ἄρατε πύλας, καὶ ταύτην ὑπερκοσμίως ὑποδέξασθε, τὴν τοῦ ἀενάου φωτὸς Μητέρα.

Διὰ ταύτης γὰρ ἡ παγγενὴς τῶν βροτῶν σωτηρία γέγονεν, ᾗ ἀτενίζειν οὐκ ἰσχύομεν, καὶ ταύτῃ ἄξιον γέρας ἀπονέμειν ἀδύνατον.

Ταύτης γὰρ τὸ ὑπερβάλλον, ὑπερέχει πᾶσαν ἔννοιαν.

Διὸ ἄχραντε Θεοτόκε, ἀεὶ σὺν ζωηφόρῳ Βασιλεῖ, καὶ τόκῳ ζῶσα, πρέσβευε διηνεκῶς, περιφρουρῆσαι καὶ σῶσαι, ἀπὸ πάσης προσβολῆς ἐναντίας τὴν νεολαίαν σου· τὴν γὰρ σὴν προστασίαν κεκτήμεθα.

Εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀγλαοφανῶς μακαρίζοντες.

(Δοξαστικό οκτάηχο, Ἑσπερινοῦ Κοιμήσεως τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας)

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας που κατακλύζεται από εορτές αλλά κυρίως από θεομητορικά γεγονότα. Στις 1 Αυγούστου εορτάζεται η πρόοδος του Τιμίου Σταυρού για την ευλογία και την προστασία των Χριστιανών από αρρώστιες και επιδημίες. Στις 6 Αυγούστου εορτάζεται η Μεταμόρφωση του Χριστού (που έλαβε χώρα στο Όρος Θαβώρ 40 ημέρες πριν από το πάθος Του) για να υπενθυμίσει στον άνθρωπο την δύναμη της αγάπης του Θεού και για να του δείξει την μέλλουσα μεταμόρφωση της ανθρώπινης φύσης μετά την Τελική κρίση. Στην συνέχεια, στις 12 Αυγούστου, θυμόμαστε την αναγγελία του Αγγέλου στην Υπεραγία Θεοτόκο για την προσεχή Κοίμηση και Μετάστασή Της κοντά στον Υιό Της. Αποκορύφωμα είναι η εορτή της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου. Στις 29 Αυγούστου τιμούμε την μνήμη της αποτομής της Τιμίας κεφαλής του Βαπτιστή του Χριστού, του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου για ένα εγωιστικό καπρίτσιο μίας πρόστυχης ηγεμονίδος. Και στο τέλος, στις 31 Αυγούστου, εορτάζεται η κατάθεση της Τιμίας Ζώνης της Παναγίας, δηλαδή η τοποθέτηση της Τιμίας Ζώνης Της σε μία χρυσή θήκη («ἁγία σορός») από τον Αυτοκράτορα Αρκάδιο στην Κωνσταντινούπολη, την επονομαζομένη αλλιώς ως «Θεοτοκούπολις».

Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου ψάλλονται στους Ιερούς Ναούς και Μονές οι δύο Παρακλητικοί Κανόνες προς την Υπεραγία Θεοτόκο. Τον ένα (τον Μεγάλο Παρακλητικό) τον έγραψε ένας Βασιλιάς, τον δεύτερο (τον Μικρό Παρακλητικό) ένας μοναχός. Οι Χριστιανοί συρρέουμε στους Ναούς για να παρακαλέσουμε την Υπεραγία Θεοτόκο να πρεσβεύσει για την υγεία και την σωτηρία μας στον Υιό Της και Θεό μας. «Καί σέ μεσίτριαν ἔχω πρός τόν φιλάνθρωπον Θεόν, μή μοῦ ἐλέγξη τάς πράξεις ἐνώπιον τῶν Ἀγγέλων, παρακαλῶ Σέ Παρθένε, βοήθησον μοί ἐν τάχει» Για να μας λυτρώσει «ἐξ ἀμετρήτων ἀναγκῶν καί θλίψεων, καί ἐξ ἐχθρῶν δυσμενῶν, καί συμφορῶν βίου». Για να προβάλλει το αίτημά μας, την δέησή μας, την φωνή μας στον Σωτήρα του κόσμου ώστε να το πραγματοποιήσει. Κάποιες φορές όμως ίσως κλονιζόμαστε επειδή δεν πραγματοποιείται το αίτημα που ζητούμε από την Παναγία. Η απάντηση είναι η εξής: ο άνθρωπος «αἰτεῖται τήν χάριν, καί λαμβάνει τό δώρημα, πρός τό συμφέρον τῆς αἰτήσεως», δηλαδή ανάλογα με αυτό που ζητάμε, Όλοι όμως καταλαβαίνουμε πως δεν υπάρχει άλλη ελπίδα εκτός από την Υπεραγία Θεοτόκο. «Πρός τίνα καταφύγω ἄλλην Ἁγνή; ποῦ προσδράμω λοιπόν καί σωθήσομαι; ποῦ πορευθῶ; ποίαν δέ ἐφεύρω καταφυγήν; ποίαν θερμήν ἀντίληψιν; ποίαν ἐν ταῖς θλίψεσι βοηθόν; Εἰς σέ μόνην ἐλπίζω, εἰς σέ μόνην καυχῶμαι, καί ἐπί σέ θαρρῶν κατέφυγον». Και επισφραγίζουμε καταθέτοντας την πλήρη εμπιστοσύνη μας προς το πανάγιο πρόσωπό Της: «Τὴν πᾶσαν ἐλπίδα μου εἰς σὲ ἀνατίθημι, Μῆτερ τοῦ Θεοῦ· φύλαξόν με ὑπὸ τὴν σκέπην σου».

Διανύουμε την μεθέορτο περίοδο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου που διαρκεί εννέα ημέρες, από τις 15 Αυγούστου έως τις 23 Αυγούστου. Αυτές τις ημέρες στους Ναούς ψάλλονται ύμνοι της Κοιμήσεως, το απολυτίκιο της εορτής «Ἐν τῇ Γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας» και εορτάζεται αυτό το σεπτό και μεγάλο Θεομητορικό γεγονός.

Στις 12 Αυγούστου εορτάζεται το γεγονός της αναγγελίας του Αγγέλου στην Υπεραγία Θεοτόκο για την προσεχή Κοίμηση και Μετάστασή Της στον ουρανό, κοντά στον Υιό Της. «Αυτά λέγει ο Υιός σου: είναι καιρός να παραλάβω την Μητέρα Μου κοντά Μου. Γι’ αυτό να μην ταραχθείς, αλλά δέξου το μήνυμα με ευφροσύνη, επειδή μεταβαίνεις σε ζωή αθάνατη» Της είπε ο Άγγελος και Της έδωσε ένα κλαδί φοίνικα, χαροποιό και νικητήριο σύμβολο. Τότε η Παναγία χάρηκε πολύ από τον πόθο Της για να συναντήσει τον Υιό Της. Πήγε στο Όρος των Ελαιών για να προσευχηθεί. Επιστρέφοντας στο σπίτι Της νήστευσε, ετοίμασε όλα τα απαραίτητα για τον ενταφιασμό Της, κάλεσε τις συγγενείς και τις γειτόνισσες για να τις ενημερώσει για τα λόγια που Της είπε ο Άγγελος και τις υποσχέθηκε ότι, αφού μετασταθεί στους ουρανούς, θα φυλάει όχι μόνον αυτές αλλά και όλο τον κόσμο.

Στις 15 Αυγούστου, την τρίτη ημέρα, δεν βρίσκονταν όλοι  οι Απόστολοι στα Ιεροσόλυμα, αλλά σε μακρινούς τόπους όπου κήρυτταν το Ευαγγέλιο. Τότε «θεαρχίῳ νεύματι», οι Απόστολοι πετώντας ψηλά σηκωμένοι από μία νεφέλη έφτασαν μπροστά στο κρεβάτι, όπου ήταν ξαπλωμένη η Θεοτόκος και περίμενε την κοίμησή της. Όλοι οι Απόστολοι ήταν λυπημένοι αλλά η Παναγία τους είπε: «Μαθητές του Υιού μου και Θεού, μην κάνετε πένθος και λύπη την χαρά μου». Τότε ο Απόστολος Παύλος Τής λέει: «Χαίρε, ω Μήτερ της ζωής, διότι αν και δεν έζησα σωματικώς κοντά στον Υιό σου, βλέποντας όμως εσένα, νόμιζα ότι έβλεπα Εκείνον». Μετά, αποχαιρέτησε όλους, ξάπλωσε πάνω στο νεκροκρέββατο, σταύρωσε τα χέρια Της, δεήθηκε και και ικέτευσε τον Υιό Της για την σύσταση και την ειρήνη όλου του κόσμου, ευλόγησε τους Αποστόλους και Ιεράρχες και παρέδωσε την παναγία ψυχή Της απ΄ ευθείας στον Υιό Της Ιησού Χριστό. Τότε, αφού σήκωσαν «τὸ πανάχραντον καὶ ζωαρχικόν Της σκῆνος» τό προσκύνησαν και ψάλλοντας επιτάφια εγκώμια και κρατώντας λαμπάδες πορεύονταν προς την Γεθσημανή «τοῦ κηδεῦσαί τὸ σῶμα, τὸ θεῖον καὶ ἀκήρατον». Μαζί τους και «αἱ ὑπέρτατοι τῶν οὐρανῶν Δυνάμεις, σὺν τῷ οἰκείῳ Δεσπότῃ παραγενόμεναι, τὸ θεοδόχον καὶ ἀκραιφνέστατον σῶμα προπέμπουσι, τῷ δέει κρατούμεναι». Ο ίδιος ο Κύριος μαζί με τις Αγγελικές Δυνάμεις παρέλαβε την ψυχή της Υπεραγίας Θεοτόκου για να Την γλιτώσει από τα τελώνια που ταλαιπωρούν την ψυχή του ανθρώπου για την πορεία της προς τον Θεό. Τότε οι ουράνιες αγγελικές Δυνάμεις κραύγαζαν: «ἰδοὺ ἡ παντάνασσα Θεόπαις παραγέγονεν». Έπειτα οι έφτασαν οι Απόστολοι στη Γεθσημανή, ενταφίασαν το πάναγνο σώμα της Θεοτόκου και περίμεναν εκεί τρεις μέρες ακούγοντας ακαταπαύστως σε όλο αυτό το διάστημα τους ύμνους και τις μελωδίες των αγίων Αγγέλων! Μετά από τρεις ημέρες, άνοιξαν τον τάφο και έκπληκτοι διαπίστωσαν ότι η Παναγία μετέστη στους ουρανούς! Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός στο υπέροχο οκτάηχο δοξαστικό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου λέει στις ουράνιες δυνάμεις: «Ανοίξτε τις ουράνιες πύλες και Αυτήν υπερκοσμίως υποδεχθείτε που είναι η Μητέρα του αδιάκοπου φωτός. Γιατί μέσω Αυτής πραγματοποιήθηκε η σωτηρία ολοκλήρου του ανθρωπίνου γένους. Αυτήν δεν έχουμε την δύναμη να ατενίσουμε και σ΄ Αυτήν δεν μπορούμε να απονείμουμε τιμητικό προνόμιο. Διότι λόγω των θαυμαστών που Της συνέβησαν υπερέχει κάθε έννοια». Τέλος, την παρακαλεί να πρεσβεύει υπέρ του «περιφρουρῆσαι καὶ σῶσαι ἀπὸ πάσης προσβολῆς ἐναντίας τὴν νεολαίαν σου». Η νεολαία είναι το ευαίσθητο και ευάλωτο στοιχείο μίας κοινωνίας, ενός κράτους. Η νεολαία είναι η ψυχή της κοινωνίας και το μέλλον του κάθε τόπου. Η νεολαία είναι αυτή που καλείται με την παιδεία, τις γνώσεις και το ήθος της να διαφυλάξει την κληρονομιά των προγόνων της και να δημιουργεί «προς δόξαν Θεοῦ». Γι΄ αυτό και την παρακαλά να μεσιτεύει για να περιφρουρηθεί και να σωθεί από κάθε ενάντια προσβολή.

Ο Απόστολος Θωμάς ήταν ο μόνος από τους Αποστόλους που είδε την Μετάσταση της Θεοτόκου, δηλαδή την σωματική ανάσταση της Παναγίας και την ανάληψή Της στον ουρανό. Δεν μπόρεσε να παρευρεθεί στην κηδεία Της ευρισκόμενος στην Ινδία. Εκεί, μετά 3 ημέρες και ενώ τελούσε την Θεία Λειτουργία, βρέθηκε με θαυμαστό τρόπο στην Γεθσημανή και είδε όλα όσα συνέβησαν. Τότε παρακάλεσε την Παναγία να του δώσει για ευλογία την Ζώνη Της. Και εκείνη, καθώς ανέβαινε στους ουρανούς, του έριξε το Ιερό κειμήλιο «πρὸς δόξαν ἀκήρατον, ἀνερχομένη Ἁγνή, χειρί σου δεδώρησαι τῷ ἀποστόλῳ Θωμὰ τὴν πάνσεπτον Ζώνην σου» όπως ψάλλουμε στο απολυτίκιο της εορτής της Καταθέσεως της Τιμίας Ζώνης. Ο Απόστολος Θωμάς εν συνεχεία πληροφόρησε και τους υπόλοιπους Αγίους Αποστόλους για τα θαυμαστά αυτά γεγονότα και τους έδειξε την αγία Ζώνη της Παναγίας. Αυτήν την Αγία Ζώνη, την τελευταία ημέρα του εκκλησιαστικού έτους, την 31η Αυγούστου, προσκυνούμε ευλαβώς για να περιζωννύει όλους μας και καθένα μας ξεχωριστά. Να Την ευχαριστούμε και να Την δοξολογήσουμε για το απερχόμενο έτος και να πάρουμε ευλογία και ενίσχυση για το αρχόμενο.

«Ἐν τῇ Γεννήσει τὴν παρθενίαν ἐφύλαξας, ἐν τῇ Κοιμήσει τὸν κόσμον οὐ κατέλιπες Θεοτόκε· μετέστης πρὸς τὴν ζωήν, μήτηρ ὑπάρχουσα τῆς ζωῆς, καὶ ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς λυτρουμένη, ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν». Η Παναγία ως μητέρα της ζωής δεν ήταν δυνατόν να κρατείται στο μνήμα και να υποστεί φθορά και αλλοίωση το πανάχραντο σώμα Της. «Τάφος καὶ νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν» αλλά ο Υιός Της, «ὁ μήτραν οἰκήσας ἀειπάρθενον πρὸς τὴν ζωὴν μετέστησεν». Την πήρε κοντά Του και εδώ και 2.000 χρόνια, η Παναγία, ιστάμενη δεξιά του Τριαδικού Θεού κατά την ψαλμική ρήση του Προφητάνακτος Δαυίδ «παρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ περιβεβλημένη, πεποικιλμένη», πρεσβεύει για όλους μας, και για τους πιστούς και για τους απίστους, διότι η Παναγία είναι μητέρα και ως μητέρα δεν μπορεί να ξεχωρίσει τα παιδιά της. Μπορεί να εκοιμήθη η Παναγία και να μετέστη στους ουρανούς αλλά «τὸν κόσμον οὐ κατέλιπε». Μεσιτεύει, προσεύχεται, παρακαλά, δακρύζει μπροστά στον Υιό Της, διότι είναι άνθρωπος και γνωρίζει πολύ καλά τον ανθρώπινο πόνο. Διότι είναι Μητέρα και γνωρίζει την αγωνία και την ανησυχία της μητέρας για την πορεία και την προκοπή των παιδιών της. Πρεσβεύει για να παύσουν τα φρυάγματα των εθνών, για να υπάρχει ειρήνη στον κόσμο και για να ανακαλύψουν όλοι οι άνθρωποι την αλήθεια και το φως. Ακούει την απεγνωσμένη παρακλητική φωνή μας που λέει: «Βλέψον ἰλέω ὄμματί σου, καί ἐπίσκεψαι τήν κάκωσιν ἤν ἔχω, καί δεινῶν συμφορῶν, καί βλάβης καί κινδύνων, καί πειρασμῶν μέ λύτρωσαι, ἀμετρήτω σου ἐλέει»

Η Παναγία αντιπροσωπεύει τον άνθρωπο που αγωνίζεται για να φθάσει και να ενωθεί με τον Θεό. Σκοπός της ζωής μας είναι η θέωση. Οι άνθρωποι είμαστε δυνάμει θεοί κατά χάριν. Μπορούμε, συν Θεώ να γίνουμε ενεργεία θεοί κατά χάριν. Δηλαδή έχουμε την δυνατότητα να γίνουμε θεοί στην χάρη αλλά από την επιλογή και την κοπιώδη προσπάθειά μας εξαρτάται αν θα γίνουμε. Με την προϋπόθεση ότι θα ζούμε στο πέλαγος της Χάρης του Θεού. Το λέει και ο Μέγας Αθανάσιος: «Ο Θεός ἔγινε ἄνθρωπος, γιά νά γίνει ὁ ἄνθρωπος θεός». Αλλά δεν μπορεί να επιτευχθεί αυτό χωρίς την Υπεραγία Θεοτόκο. Διότι αυτή είναι η «κλῖμαξ δι' ἧς κατέβη ὁ Θεός», η σκάλα που ενώνει τον ουρανό με την γη, «τά ἄνω τοῖς κάτω». «Χαίρε Κεχαριτωμένη, μεσιτεύουσα Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ίνα τὸ μεσότοιχον ἀναιρεθῆ τῆς ἔχθρας, καὶ τοῖς ἐπουρανίοις ἐνωθῆ τὰ ἐπίγεια» λέει ο Βασίλειος Σελευκείας. Το πρωταρχικό αίτημά μας λοιπόν προς την Υπεραγία Θεοτόκο να είναι: Η υγεία και η προκοπή μας στον βίο και η ολοκλήρωση και η σωτηρία μας στην ζωή. Βίος είναι η παρούσα-επίγεια ζωή και Ζωή είναι η όλη πορεία του ανθρώπου, από τότε που γεννιέται μέχρι το ατελεύτητο. Από μαθηματικής οπτικής γωνίας ο άνθρωπος είναι μία ημιευθεία: έχει αρχή αλλά δεν έχει τέλος!

«Ὁ γλυκασμὸς τῶν Ἀγγέλων, τῶν θλιβομένων ἡ χαρά, χριστιανῶν ἡ προστάτις, Παρθένε Μήτερ Κυρίου, ἀντιλαβοῦ ἡμῶν καὶ ῥῦσαι τῶν αἰωνίων βασάνων». Αμήν.

Θ.Χ.

ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ & ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Ο αληθινός πατριωτισμός είναι σαν ένας έρωτας – μια έκφραση του έρωτα. Η πατρίδα είναι σαν ένα αγαπημένο πρόσωπο μέσα από το οποίο ο άνθρωπος ζητάει να έρθει σε επαφή με το βαθύτερο στοιχείο της φύσης του. Η αγάπη προς την Πατρίδα ή πατριωτισμός παρακινεί τον άνθρωπο να αγαπά περισσότερο και τους άλλους, ενώ ταυτόχρονα τον ωθεί και σε αυτοκριτική. Ποιος είμαι, τι έχω κάνει για την Πατρίδα, ήμουν σωστός και τίμιος απέναντί της, διαφυλάττω την κληρονομιά που κουβαλώ ως κάτοικος και γέννημα αυτής της χώρας. Αυτή η πραγματική αγάπη είναι ειρηνική και φιλάνθρωπη, δεν υποτιμά κανέναν, τιμά το διαφορετικό. Αυθεντική αγάπη προς την Πατρίδα είναι ο σεβασμός που δείχνουμε και το αίσθημα να διαφυλάξουμε όσα κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας: την Πίστη, την γλώσσα, τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα, την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Ταυτόχρονα, σεβόμαστε και τους άλλους λαούς χωρίς να τους υποτιμούμε διότι ένας πραγματικός Χριστιανός και γνήσιος πατριώτης δεν είναι ρατσιστής ή φυλετιστής.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία καταδικάζει κάθε μορφή φυλετισμού, ρατσισμού και μισαλλοδοξίας και κάθε τάση επεκτατισμού. Όμως η Εκκλησία δεν αρνείται το Έθνος και την Πατρίδα και καλλιεργεί στον καθένα μας τον υγιή πατριωτισμό. 

Όταν ο εγωισμός του ανθρώπου θέλησε να φθάσει πάλι τον Θεό χωρίς τον Θεό κάνοντας τον Πύργο της Βαβέλ, ο Θεός προκάλεσε σύγχυση στις γλώσσες και έτσι δημιουργήθηκαν τα Έθνη. Τα Έθνη είναι κοινότητες ανθρώπων που έχουν μεταξύ τους διαφορετικά ήθη, έθιμα, πολιτισμό, γλώσσα και παραδόσεις και κατοικούν επί μακρύ χρονικό διάστημα στον ίδιο γεωγραφικό χώρο. Ο Απόστολος Παύλος όταν πήγε στην Αθήνα το 50 μ.Χ. για να κηρύξει το Ευαγγέλιο είπε ότι «ὁ Θεός ἔχει καθορίσει τόν τόπο κατοικίας καί τά σύνορα τῶν ἐθνῶν». Όταν εμείς με παρεμβάσεις και πολέμους αναστατώνουμε τον πλανήτη και προσπαθούμε να εκριζώσουμε και να αφανίσουμε λαούς, τότε πάμε αντίθετα στην φυσική τάξη που έχει καθορίσει ο Θεός. Το ίδιο ισχύει όταν κάποια ισχυρά κράτη προσπαθούν να μεταφέρουν πληθυσμούς από ένα κράτος στο άλλο για να το καταστρέψουν και να το αφανίσουν.

Εμείς ζούμε στην Ελλάδα! Είμαστε Έλληνες! Ζούμε σ΄ ένα μικρό κράτος, μπορεί να είμαστε λίγοι και μικροί σε σχέση μ΄ άλλους λαούς που κατοικούν σ΄ άλλα μέρη αυτού του πλανήτη, μπορεί οι άλλοι να έχουν πράγματα να μας δείξουν. Να έχουν όμορφα τοπία, ουρανοξύστες, συστήματα ηλεκτρονικά και ηλεκτρολογικά, μία ανεπτυγμένη τεχνολογία που να μας κάνει να θαυμάζουμε. Εμείς όμως είμαστε Έλληνες και αυτό που έχουμε εμείς δεν το έχουν οι άλλοι. Είμαστε χαρούμενοι, έχουμε ένα καθαρό πρόσωπο, μία όμορφη ψυχή, φιλότιμο ελληνικό, μία ζωντανή πίστη στον Θεό που μας κάνει να είμαστε διαφορετικοί απ΄ όλους τους άλλους λαούς.

Ο Άγιος Νεκτάριος έγραψε το 1896: «Ο Ἕλληνας γεννήθηκε σύμφωνα με την Θεία Πρόνοια διδάσκαλος τῆς ἀνθρωπότητος• γι΄ αὐτό τὸ ἔργο τον ἐπέλεξε• αὐτή ἦταν ἡ ἀποστολὴ του• αὐτή  ἦταν ἡ κλήση του στά ἔθνη». Αυτή ήταν η αποστολή του Έλληνα και προτού ακόμα γνωρίσει τον Χριστιανισμό. Όταν όμως τον γνώρισε, ο Έλληνας βρήκε σ΄ αυτόν το τέλειο, το ιδανικό, βρήκε στον Χριστιανισμό ό,τι ο ίδιος ποθούσε να μάθει και αναζητούσε να βρει. Ποιος από εσάς ξέρει την απάντηση του Χριστού όταν ο Φίλιππος και ο Ανδρέας Του είπαν ότι θέλουν να Σε δουν Έλληνες; «Ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου»! Ο Χριστιανισμός έγινε ὁ διερμηνέας των αισθημάτων του Έλληνα. Γι᾿ αυτό και ο Έλληνας τον εγκολπώθηκε και τον περιέθαλψε μέσα του. Αυτός ήταν που δόξασε τον Υιό του ανθρώπου, όπως είπε ο Χριστός. Με την ελληνική γλώσσα, με την διδασκαλία, με τους πατέρες που ανέδειξε το Έθνος μας, με την Ιεραποστολή, με την ακατάπαυστη διακονία του να κηρύττει τον λόγο του Θεού σ΄ όλα τα πέρατα της οικουμένης. «Ὁ Χριστιανισμὸς ὡς πρῶτο του δῶρο στον Ελληνισμό, τοῦ δώρισε νέα ζωὴ• ὁ Ἕλληνας από την άλλη ὑποστήριξε τον Χριστιανισμό διὰ τῶν ἀγώνων καὶ τῶν αἱμάτων του» συμπληρώνει ο Άγιος Νεκτάριος. 

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Χριστός ήλθε για να σώσει όλη την ανθρωπότητα («πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν») και ότι η διδασκαλία της Εκκλησίας μας είναι Οικουμενική. Ο Χριστός ζητά να γίνει όλος ο κόσμος «μία ποίμνη». Μία ποίμνη με Ποιμένα, τον Χριστό «εἷς ποιμήν». Αυτή η ποίμνη δεν θα βασίζεται στο χρήμα, στην διαφθορά, στην εκμετάλλευση και στην απάτη που επικρατούν σήμερα, αλλά στην αγάπη, στον σεβασμό και στην ελευθερία. Ούτε μας ζητά να καταργηθούν τα έθιμα και οι παραδόσεις κάθε Έθνους όπως επιχειρείται σήμερα από κάποιους αλλά να τα διαφυλάξουμε και να μην γίνονται εμπόδιο στην ενότητα των ανθρώπων.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας δείχνουν πολλές φορές τον σεβασμό τους στην αξία της Πατρίδος. Ο Μέγας Βασίλειος τονίζει στα κείμενά του ότι είναι «ὑπερήφανος» για την ελληνική καταγωγή του και ότι το γένος της μητέρας του κατάγεται από τους «ἀπογόνους τοῦ Ἡρακλέους». Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος πίστευε πως πρέπει να τιμούμε την Πατρίδα μας σαν την κοινή μητέρα όλων μας: «Μητέρα τιμᾶν τῶν ὁσίων· μήτηρ δέ ἄλλη μέν ἄλλου, κοινή δέ πάντων πατρίς». Και προέτρεπε: «Την Πατρίδα τίμησέ την και με την αρετή σου βοήθησέ την». Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος έλεγε: «Οὐδέν πατρίδος γλυκύτερον».

Οι πρόγονοί μας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας/Ρωμανίας καθιέρωσαν τον Ακάθιστο Ύμνο και την Ακολουθία των Χαιρετισμών προς την Παναγία Υπέρμαχο Στρατηγό με μία καθαρά πατριωτική αφορμή: Την σωτηρία της Κων/πόλεως από τους Αβάρους. Εξάλλου τον 12ο αιώνα ο Άγιος Ευστάθιος, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, αναλαμβάνει την άμυνα της πόλεώς του κατά των εισβολέων Νορμανδών και ρίχνει στην μάχη «τούς παῖδας Δημητρίου», δηλαδή τους ευσεβείς νέους της ενορίας του Αγίου Δημητρίου!

Στην  διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η ελληνική μας γλώσσα και το πατριωτικό φρόνημα καλλιεργήθηκαν και διεσώθησαν από την Εκκλησία. Την παιδεία ανέλαβε εξ ολοκλήρου η Εκκλησία με σχολεία, είτε κρυφά, είτε φανερά. Η Εκκλησία κατόρθωσε να διαφυλάξει την ελληνικότητα των τουρκόφωνων Μικρασιατών που είχαν χάσει την γλώσσα τους στην Καππαδοκία. Τον 18ο αιώνα εμφανίζεται ο Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός. Ο Άγιος Κοσμάς υπήρξε το μεγαλύτερο κεφάλαιο του Ελληνικού Έθνους κατά την διάρκεια της τουρκοκρατίας. Αναγεννά και ενισχύει το εθνικό φρόνημα των υποδούλων ζητώντας τους να μιλούν μόνον ελληνικά και προφητεύοντας ότι σύντομα θα έλθει «τό ποθούμενον» και το κράτος θα γίνει «ρωμέϊκο». Έτσι, κηρύσσοντας Χριστό και Ελλάδα, εξασφαλίστηκαν οι εγγυήσεις επιτυχίας στην Επανάσταση του 1821!

Πριν την Επανάσταση του 1821 είχαν γίνει και άλλες προσπάθειες, και άλλες εξεγέρσεις εναντίον των Οθωμανών Τούρκων. Μάλιστα, είχαν επικεφαλής κληρικούς!!! Πόσοι γνωρίζουν ότι στα τέλη του 17ου αιώνα η ανατολική Στερεά Ελλάδα ήταν ελεύθερη επί 10 χρόνια χάρις στην επανάσταση του Επισκόπου Θηβών Ιεροθέου; Συνολικά 16 Πατριάρχες και 100 Επίσκοποι θανατώθηκαν από τον κατακτητή. 

Στις 25 Μαρτίου 1821, ανήμερα του Ευαγγελισμού, οι Έλληνες αποφασίζουν να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό και να ζήσουν ελεύθεροι. «Γιά τοῦ Χριστοῦ τήν Πίστη τήν Ἁγία καί τῆς Πατρίδος τήν Ἐλευθερία». Πρώτα-πρώτα για την πίστη, την Ορθοδοξία και έπειτα για την Πατρίδα αγωνίσθηκαν οι πρόγονοί μας και εδραίωσαν την ελευθερία του τόπου μας. «Όταν εδράξαμε τα όπλα πρώτα είπαμε υπέρ Πίστεως και έπειτα είπαμε υπέρ Πατρίδος» είπε ο μεγάλος εκείνος αγωνιστής και ήρωας του 1821 Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Ο Χριστός, η Παναγία και ο Σταυρός ήταν η πίστη και η ελπίδα των ηρώων του 1821. Και η Εκκλησία μας προσέφερε στον αγώνα πολλούς κληρικούς: Παπαφλέσσας, Παλ. Πατρών Γερμανός, Σαλώνων Ησαΐας, Κερνίτσης Προκόπιος, Κορίνθου Κύριλλος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Βρεσθένης Θεοδώρητος, Λακεδαιμονίας Χρύσανθος, Τριπολιτζάς Δανιήλ κα. Η Εκκλησία δεν θέλει πολέμους αλλά αναγνωρίζει τον αμυντικό πόλεμο επειδή γίνεται για την υπεράσπιση της ελευθερίας.

Όταν η Μακεδονία κινδύνευε να μεταπηδήσει από τον Τουρκικό στον Βουλγαρικό ζυγό, οι Μακεδονομάχοι βρήκαν γενναίους συμπαραστάτες τους Επισκόπους και τον κλήρο της Βορείου Ελλάδος. Στην Μικρασιατική τραγωδία του 1922 ο Άγιος Ἐθνομάρτυς Χρυσόστομος Σμύρνης και οι συν αὐτῶ αναιρεθέντες Επίσκοποι έμειναν ως το τέλος κοντά στο ποίμνιό τους, την ώρα που ὁ πολιτικός διοικητής το έβαζε στα πόδια! Και το 1941 όταν οι Γερμανοί Ναζί μπήκαν στην Αθήνα αντιμετώπισαν το τριπλό ΟΧΙ του Αρχιεπισκόπου Χρυσάνθου. Αρνήθηκε να τους παραδώσει την πόλη, δεν δέχθηκε στο Γραφείο του τον Γερμανό Διοικητή και αρνήθηκε να τελέσει δοξολογία.  

Χωρίς την ελληνορθόδοξη παράδοσή μας, χωρίς τις ρίζες μας δεν μπορούμε να προχωρήσουμε, δεν μπορούμε να ζήσουμε. Η Ελλάδα είναι η γαλανόλευκη κοιτίδα του παγκόσμιου πολιτισμού. Να διαφυλάξουμε και να αγαπήσουμε την παράδοσή μας και τον πολιτισμό μας. Η γλώσσα μας είναι μία ανεκτίμητη και πλούσια κληρονομιά. Το ίδιο και την Ιστορία του τόπου μας, γιατί όποιος ξέρει Ιστορία δεν επαναλαμβάνει τα λάθη του παρελθόντος και λαμβάνει διδάγματα για το μέλλον. Ο Μέγας Βασίλειος συμβουλεύει τους νέους να μελετούμε επιλεκτικά και σαν τις μέλισσες τα αρχαία ελληνικά κείμενα. Μάλιστα τονίζει ότι από τα ποιήματα του Ομήρου μπορούμε οι νέοι να λάβουμε διδάγματα αρετής. Να τιμούμε τους ήρωες μας. Να καλλιεργήσουμε μέσα μας την εθνική συνείδηση, τον πατριωτισμό και να αγαπήσουμε την Πατρίδα μας γιατί είναι η κοινή όλων ημών των Ελλήνων. Πράγματι είχε δίκιο ο ιερός Χρυσόστομος που έλεγε «Οὐδέν πατρίδος γλυκύτερον».

Πηγές:
* Άρθρο Κων/νου Χολέβα.
* Ο αληθινός πατριωτισμός, π. Βασιλείου Θερμού, «Το ζωντανό Ιστολόγιο»

Θ.Χ.

ΙΑ΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ- Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΩΡΕΣΗ

Γράφει ο κ. Κωνσταντίνος Κωνσταντάκης, φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Κατά Ματθαίον ΙΗ’ 23-35

«Ο Λογαριασμός και η συγχώρεση»

Ο Άγιος Ευαγγελιστής Ματθαίος μας διηγείται σήμερα, αγαπητοί μου αδερφοί, την παραβολή του άσπλαχνου δούλου. Υπήρχε λοιπόν κάποτε ένας πολύ πλούσιος βασιλιάς όπου είχε ανάκτορα με πολλούς αυλικούς και υπηρέτες, οι οποίοι διαχειρίζονταν τα χρήματά του. Δεν είχαν τίποτα δικό τους και ήταν αποκλειστικά υπεύθυνοι για την τίμια και προσεκτική διαχείριση της περιουσίας του βασιλιά, καθώς μια μέρα θα τους ζητούσε ακριβή λογαριασμό. Ο καιρός περνούσε, οι δούλοι θεωρούσαν ότι δεν πρόκειται να δώσουν λόγο και έτσι εκμεταλλεύτηκαν την περιουσία που τους είχε δοθεί. Μέγα λάθος!! Γκρεμοτσακίστηκαν και έπεσαν έξω από τις σκέψεις τους! Η μέρα του λογαριασμού έφτασε και γι΄αυτούς!

Καλεί τότε ο βασιλιάς έναν από τους δούλους του να παρουσιασθεί μπροστά του. Ο ήταν δούλος βαθύτατα  τρομαγμένος και στεναχωρημένος διότι είχε επίγνωση της αταξίας του. Ανοίγουν τα βιβλία, γίνεται ο έλεγχος και αποδεικνύεται το τεράστιο χρέος του δούλου (ξεπερνούσε τα 10.000 τάλαντα!!!). Η καρδιά του έτρεμε από φόβο, βρισκόταν σε απόγνωση αφού ούτε κατά διάνοια δεν μπορούσε να το εξοφλήσει και ο δρόμος της φυλακής είχε ετοιμαστεί για να τον διαβεί. Πέφτει ικέτης αμέσως και με δάκρυα παρακαλεί τον βασιλιά να του δώσει παράταση για να προσπαθήσει να το ξεπληρώσει. Τότε ο βασιλιάς γεμάτος από συμπόνια και ευσπλαχνία τον λυπήθηκε και μονομιάς του παραγράφει ολόκληρο το χρέος «σπλαγχνισθεὶς ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ τὸ δάνειον ἀφῆκεν αὐτῷ»  (Ματθ 18,27). Ο πρώην χρεοφειλέτης δούλος τώρα ελεύθερος από κάθε χρέος και γεμάτος ανακούφιση και χαρά συναντά έναν συνδουλό του και του ζητά επίμονα το δικό του χρέος το οποίο ήταν ασήμαντο (δεν ξεπερνούσε τα 100 δηνάρια). Επειδή δεν μπορούσε να το πληρώσει πέφτει στα γόνατα και τον παρακαλεί με δάκρυα να κάνει λίγη υπομονή για να του το εξοφλήσει «μακροθυμίαν ἐπ΄ἐμοί καὶ ἀποδώσω σοι» (Ματθ 18, 29). Μάταια όμως, σκληρός και άκαρδος προσπαθεί να τον πνίξει και τελικά τον ρίχνει στην φυλακή «οὐκ ἤθελεν, ἀλλὰ ἀπελθὼν ἔβαλεν αὐτὸν εἰς φυλακὴν» (Ματθ 18,30).

Όταν ο βασιλιάς έμαθε για την απαράδεκτη συμπεριφορά του πρώτου δούλου στον δεύτερο οργίστηκε σφόδρα, ανακάλεσε αμέσως την χάρη που του είχε κάνει και διέταξε να ρίξουν στην φυλακή τον απάνθρωπο και σκληρό δούλο. Σχολιάζει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Ο άσπλαχνος αυτός δούλος δεν εντράπηκε τον τρόπο της παρακλήσεως και τα λόγια του συνδούλου του, τα οποία χρησιμοποίησε και αυτός στον Κύριο του και έλαβε συγχώρεση και άφεση του χρέους. Ο άσπλαχνος αυτός δούλος δεν θυμήθηκε την συμφορά του ενώπιον του Κυρίου του ενώ βλέπει την συμφορά του συνδούλου του. Δια τούτο φάνηκε σκληρότερος και από θηρίο».

Ας εντρυφήσουμε όμως λίγο αδερφοί μου. Τα θέματα τα οποία ξεδιπλώνονται και θα μας απασχολήσουν σ’ αυτήν την θαυμάσια παραβολή είναι δύο. Το θέμα της έννοιας του χρέους και αυτό της συγχωρήσεως.

Το χρέος αυτό δεν είναι υλικό, δεν είναι χρήματα αλλά είναι το πνευματικό χρέος που έχουμε ως άνθρωποι έναντι του Δημιουργού μας Θεού. Το χρέος αυτό δημιουργείται όταν παραβαίνουμε τις εντολές Του και καταχραζόμαστε την εξουσία και την ευεργεσία που μας έχει δοθεί. Ο Θεός, αδερφοί μου, μας έχει δώσει τα πάντα. Μάτια για να βλέπουμε, αυτιά για να ακούμε, πόδια για να περπατάμε, χέρια για να εργαζόμαστε. Μας έδωσε υγεία, χρόνο, μυαλό, αγαθά, δένδρα, φυτά, ζώα και τι δεν μας έδωσε! Τα πάντα! Έχουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να επιβιώσουμε, να προκόψουμε και να προοδεύσουμε. Πώς όμως συμπεριφερόμαστε εμείς; Πώς τα χρησιμοποιούμε;

Αλίμονο! Αν γίνει ένας πρόχειρος έλεγχος τότε θα αποδειχτεί περίτρανα ότι συμπεριφερόμαστε απάνθρωπα, καταχρηστικά και εγωιστικά! Καταχραζόμαστε τον πλούτο του Θεού, ζούμε δίχως λογική, δεν σκεφτόμαστε τις ευθύνες μας, το κορμί μας υπηρετεί την αμαρτία, τα μάτια μας βλέπουν αισχρά, τα αυτιά μας ακούν αυτά που δεν πρέπει, η γλώσσα ψεύδεται, διαβάλλει, κατακρίνει, συκοφαντεί, καταριέται και βλασφημά!! Τα χέρια κλέβουν, χτυπούν και σκοτώνουν, τα πόδια οδηγούνται σε αμαρτωλούς τόπους, το μυαλό είναι συνεχώς στο πονηρό και ο χρόνος χάνεται άσκοπα καθώς ούτε λίγα δευτερόλεπτα δεν αφιερώνουμε έστω για μια προσευχή! Το ευχαριστώ δεν το θέλουμε, το συγνώμη ούτε που το γνωρίζουμε! Τους διψασμένους δεν τους ξεδιψούμε, τους πεινασμένους δεν τους ταΐζουμε, τους γυμνούς δεν τους σκεπάζουμε, τους αρρώστους δεν τους επισκεπτόμαστε, τους δίκαιους δεν τους υπερασπιζόμαστε, τις χείρες και τα ορφανά δεν τα προστατεύουμε. Είμαστε σκληροί, εγωιστές, υπερόπτες, κενοί από κάθε χριστιανική αξία και αρχή! Από άνθρωποι δυστυχώς γίναμε απάνθρωποι! Τρομάζει κανείς αν μελετήσει και δει όλα αυτά που συμβαίνουν και τούτο διότι ο άνθρωπος όσο Άγιος και να είναι ούτε μια αμαρτία δεν μπορεί να εξοφλήσει μπροστά στον θεό δίχως την ευσπλαχνία Του και την αγάπη Του. Χίλια χρόνια ασκητής να είναι, να νηστεύει και να προσεύχεται μόνος του δεν μπορεί να σωθεί! Αν μπορούσε τότε ο Χριστός δεν θα ερχόταν στη γη για να τον σώσει. Ήρθε όμως και πλήρωσε με το ίδιο του το αίμα εξοφλώντας τις αμαρτίες μας. Ένα μόνο ζητά από μας την ταπείνωση και την αλληλοσυγχώρεση.

Η αρετή της συγχωρήσεως είναι σπουδαία και θεϊκή. Ο ίδιος ο Κύριος δίνει το παράδειγμα πρώτος απ’ όλους πάνω στον σταυρό. Συγχωρεί τους σταυρωτές Του «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς˙ οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι» (Λκ. 23, 34). Πάνω σ’ αυτήν στηρίχτηκαν και οι Άγιοί μας. Ο Πρωτομάρτυρας Στέφανος όταν τον λιθοβολούσαν πριν ξεψυχήσει: «θεὶς τὰ γόνατα ἔκραξε φωνή μεγάλη: Κύριε, μὴ στήσης αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην» (Πραξ.7,60). Ακόμη, λέει ο Άγιος Παΐσιος: «Αν δεν συγχωρούμε τους άλλους, βρισκόμαστε έξω του Παραδείσου. Αν δεν συγχωρέσουμε τους εχθρούς μας, και το αίμα μας να χύσουμε για τον Χριστό στην κόλαση πηγαίνουμε. Συγχωρείτε τους πάντες! Η συγχώρεση δείχνει όχι μόνο ευγένεια ψυχής αλλά και μεγάλη καρδιά». Έξοχα γράφει ο Μέγας Αθανάσιος: «Τρία τα τελούμενα εν ανθρώποις, το κατά φύσιν, το παρά φύσιν και το υπερ φύσιν. Και κατά φύσιν μεν εστιν ο γάμος, παρά φύσιν ο σοδομισμός και υπέρ φύσιν η παρθενία. Και πάλιν, κατά φύσιν ο δίκαιως συναγόμενος πλούτος, παρά φύσιν η πλεονεξία και υπερ φύσιν η ακτυμοσύνη! Ομοίως, κατά φύσιν η ειρήνη, παρά φύσιν η εχθρότης, υπερ φύσιν η συγχώρεσις και ευεργεσία». Συγχωρώ σημαίνει αγαπώ.

Ο Κύριος στην παραβολή μας αυτή τονίζει το συμπέρασμα: Ο Θεός θα φανεί άσπλαχνος στους άκαρδους ανθρώπους που δεν συγχώρεσαν τους συνανθρώπους τους από τα βάθη της καρδιάς τους, αντίθετα στους ανθρώπους που συγχώρεσαν τους συνανθρώπους τους με όλη τους την καρδιά θα φανεί εύσπλαχνος και θα τους Συγχωρήσει όλα τους τα παραπτώματα: «Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος» (Ματθ. 6,14).

Η ΥΠΕΡΑΓΙΑ ΘΕΟΤΟΚΟΣ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Την πρώτη θέση μεταξύ των Αγίων της Εκκλησίας μας κατέχει η Υπεραγία Θεοτόκος. Όλες οι γενιές των χριστιανών την υμνούν και την μακαρίζουν. Οι πιο ποιητικοί ύμνοι της Εκκλησίας μας είναι αφιερωμένοι σ΄ Εκείνη. Οι ιεροί Πατέρες έγραψαν εγκωμιαστικούς λόγους προς το πρόσωπό Της. Και η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος δογμάτισε ότι «ὁμολογοῦμεν τήν ἁγίαν Παρθένον Θεοτόκον, διά τό τόν Θεόν Λόγον σαρκωθῆναι καί ἐνανθρωπῆσαι...».

Κατ΄ αρχήν πρέπει να διευκρινίσουμε 4 όρους που αποδίδουμε στην Παναγία: «Υπεραγία», «Παναγία», «Θεοτόκος» και «Αειπάρθενος». «Υπεραγία» και «Παναγία» σημαίνει ότι είναι πάνω απ΄ όλους τους Αγίους και πάνω από τους Αγγέλους. Αμέσως μετά τον Τριαδικό Θεό είναι η Παναγία. Όπως λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός «κατέχει τα δευτερεία της Αγίας Τριάδος». «Θεοτόκος» είναι τίτλος που αποδόθηκε στην Παναγία κατά την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Σημαίνει ότι «έτεκε», δηλαδή γέννησε τον Θεό («Θεός» + «τίκτω»). Για εννέα μήνες είχε στα σπλάχνα της τον δημιουργό του κόσμου! Δεν μπορεί να το χωρέσει ανθρώπινο μυαλό. Όμως αυτό είναι που εκφράζει και εξηγεί το μυστήριο της Πίστης μας. Και δεν είναι μόνο μητέρα του Θεού, αλλά και μητέρα όλων μας. Γιατί είχε δικό της Υιό, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, τον ίδιο τον Θεό! Όπως η μητέρα πονά, ανησυχεί, γαλοκτοτροφεί, καθοδηγεί, συμβουλεύει το παιδί της, χαίρεται στην χαρά και στην προκοπή του και πληγώνεται αφάνταστα όταν στεναχωριέται ή του συμβεί κάτι κακό, έτσι και η Παναγία αισθανόταν το ίδιο και περισσότερο για τον Χριστό γιατί ήξερε ότι το παιδί Της ήταν ο Μεσσίας! Αλλά έτσι αισθάνεται και για τον καθένα μας ξεχωριστά η Παναγία. Χαίρεται στην προκοπή μας και λυπάται πάρα πολύ όταν απομακρυνόμαστε από το θέλημα του Θεού. Όταν ζητάμε την βοήθεια Της μας την δίνει. Όταν την παρακαλούμε, μεταφέρει το αίτημά μας, την φωνή μας, την προσευχή μας στον Υιό Της, τον Σωτήρα του κόσμου και αληθινό Θεό, τον Ιησού Χριστό, για να το πραγματοποιήσει και αν δεν το πραγματοποιήσει σημαίνει ότι κάτι καλύτερο είναι ετοιμασμένο για μας. Όλοι έχουμε δεχθεί την προστασία και την αγάπη Της, την σκέπη, την συμπαράσταση και την στοργή Της. Και όλοι στις στεναχώριες το πρώτο όνομα που επικαλούμαστε είναι το ιερό όνομα της Παναγίας. Αυτό δείχνει πόση εμπιστοσύνη έχουμε στην Θεοτόκο και πόσο στερεωμένη είναι η αγάπη μας για Εκείνη. Η Παναγία είναι η μεσίτρια που παρακαλά στον Θεό για τους ανθρώπους. Είναι η «κλίμαξ», η σκάλα μέσω της οποίας κατέβηκε ο Θεός από τον ουρανό στην γη. Είναι η καταφυγή μας σε κάθε περίσταση, είτε ευχάριστη, είτε δυσάρεστη. Είναι η ελπίδα μας για να κληρονομήσουμε τα αιώνια αγαθά. Είναι η ρύστις στους κινδύνους. Είναι η παρηγοριά στις στεναχώριες. Στις ζάλες της ζωής που μας περικυκλώνουν όπως οι μέλισσες το κερί, η Παναγία είναι το λιμάνι μας, στις λύπες είναι χαρά και ευφροσύνη και στις αρρώστιες η γρήγορη βοήθεια. Είναι η υπέρμαχος του λαού, η σκέπη στις συμφορές. Και αυτή την θεία Σκέπη εμείς οι Έλληνες την έχουμε ζήσει πολλές φορές στην ιστορία μας και την ζούμε ακόμα και σήμερα. Η Παναγία ήταν αυτή που γλίτωσε πόλεις και χωριά από αρρώστιες, Αυτή έσωσε την Κωνσταντινούπολη από τους Αβάρους και τους Πέρσες το 626 μ.Χ. Αύτη έσωσε την Επανάσταση του 1821 όταν οι Έλληνες σκοτώναμε μεταξύ μας ο ένας τον άλλον. Αυτή παρουσιαζόταν στους Έλληνες στρατιώτες στα βορειοηπειρωτικά βουνά το 1940-41 για να τους σώσει από τους Ιταλούς, Αυτή ήταν στις τσέπες εκείνων των ηρώων στρατιωτών για να τους φυλάσσει και να τους προστατεύει που μέσα στο κρύο και στην πείνα πολεμούσαν για Χριστό-Ελλάδα-ελευθερία και οικογένεια. Η Παναγία μας είναι το κέντρο της Πίστης μας με μία φράση διότι αυτή μας οδηγεί προς τον Χριστό, τον καινούργιο κόσμο και την σωτηρία. Είναι το κλειδί της Βασιλείας του Θεού.

Αξίζει να μνημονεύσουμε το εγκώμιο του Αγίου Πρόκλου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως για την Παναγία μας: «τὸ ἀμόλυντον κειμήλιον τῆς παρθενίας, ὁ λογικὸς τοῦ δευτέρου Ἀδὰμ Παράδεισος, τὸ ἐργαστήριον τῆς ἑνώσεως τῶν δύο φύσεων, ἡ πανήγυρις τοῦ σωτηρίου συναλλάγματος, ἡ παστάς, ἐν ᾗ ὁ Λόγος ἐνυμφεύσατο τὴν σάρκα, ἡ τὸν ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ μετὰ σώματος βαστάσασα, ἡ ἔμψυχος τῆς φύσεως βᾶτος, ἥν τὸ τῆς θείας ὠδῖνος πῦρ οὐ κατέκαυσεν, ἡ ὅντως κούφη νεφέλη, ὁ τοῦ ἐξ οὐρανοῦ ὑετοῦ καθαρώτατος πόκος, ἐξ οὗ ὁ Ποιμὴν τὸ πρόβατον ἐνεδύσατο, ἡ Παρθένος καὶ οὐρανός, ἡ μόνη Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους γέφυρα, ὁ φρικτὸς τῆς οἰκονομίας ἱστός, ἐν ᾧ ἀρρήτως ὑφάνθη ὁ τῆς ἐνώσεως χιτών».

«Αειπάρθενος» («αεί» + «παρθένος»). Η Παναγία παρέμεινε Παρθένος όλη την ζωή της. Ποτέ δεν γνώρισε άνδρα. Και ποτέ δεν είχε άλλα παιδιά συνάμα με τον Κύριο Ιησού. Αειπάρθενος και μητέρα μαζί ήταν η Παναγία. Ένα οξύμωρο σχήμα που οικονομήθηκε από τον Θεό γιατί ήταν Αυτή που θα γεννούσε τον Σωτήρα του κόσμου.

Τώρα να δούμε τον βίο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Η Παναγία είχε το όνομα Μαρία. Γεννήθηκε το 16 π.Χ. στην ελληνική πόλη της Γαλιλαίας Σέπφωρι. Γονείς της οι Άγιοι Ιωακείμ και Άννα, άνθρωποι ενάρετοι και ταπεινοί, που την απέκτησαν μετά από πολύ προσευχή. Η Παναγία ως άνθρωπος κληρονόμησε από τους γονείς της την αγιότητα και την καθαρότητα.

Όταν η Παναγία έγινε τριών ετών οι γονείς της την αφιέρωσαν στον Ναό του Σολωμόντα και την παρέδωσαν στον αρχιερέα Ζαχαρία. Έτσι, προμηνύεται η αγάπη του Θεού και προκηρύσσεται η σωτηρία των ανθρώπων. Αφιερώνεται και μπαίνει στον Ναό η τρίχρονη Μαρία και προκαταγγέλεται σ΄ όλους ο Χριστός. Η μικρή Μαρία έμεινε στο ιερότερο μέρος του Ναού στο οποίο έμπαινε μια φορά τον χρόνο ο Αρχιερέας, τα Άγια των Αγίων δώδεκα περίπου χρόνια. Όλο αυτό το διάστημα ο αρχάγγελος Γαβριήλ προμήθευε την Παναγία με τροφή ουράνια. Τα δικά μας Εισόδια είναι να μπούμε και εμείς στην Εκκλησία, στην ενορία, στην κοινότητα των ανθρώπων υπό την καθοδήγηση των γονέων μας και εκεί θα κάνουμε τις πρώτες κοινωνικές μας σχέσεις, θα γίνουμε ο καθένας πρόσωπα και όλοι μαζί κοινωνία ενώπιον του Θεού και θα λάβουμε μία άλλη τροφή, μία τροφή που δίνει ζωή και αθανασία: το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, την Θεία Κοινωνία!

Η Παναγία ζούσε με προσευχή και άσκηση και διατήρησε αμόλυντη την ανθρώπινη φύση από κάθε αμαρτία. Όταν έγινε 15 ετών, ο Ζαχαρίας μαζί με άλλους ιερείς του Ναού αποφάσισαν να βγάλουν την Μαρία από τα Άγια των Αγίων και να την οδηγήσουν στον κόσμο. Για προστασία την αρραβώνιασαν με τον ευσεβή και μεγάλο στην ηλικία Ιωσήφ, ο οποίος ήταν χήρος και είχε την προστασία παιδιών του από την πρώτη γυναίκα του. Έπειτα, εγκαταστάθηκαν στην κωμόπολη Ναζαρέτ. 

Μία μέρα, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ πλησίασε, μετά από εντολή του Θεού, την 16χρονη Μαρία και έφερε την ευχάριστη αγγελία της θείας χάρης, ότι Αυτή ήταν η προορισμένη και προφητευμένη μητέρα του Χριστού, του Μεσσία που θα λυτρώσει τον κόσμο από τον θάνατο και την αμαρτία. Πρέπει να σημειώσουμε πως η Παναγία ήταν ελεύθερη να επιλέξει αν θα δεχόταν να κυοφορήσει και γεννήσει τον Υιό του Θεού. Εδώ βλέπουμε την μεγάλη ταπείνωση της Υπεραγίας Θεοτόκου και την πλήρη υπακοή στο θέλημα του Θεού λέγοντας στον Αρχάγγελο: «Ιδού η δούλη Κυρίου. Γένοιτο μοι κατά το ρήμα σου»!. Υπάκουσε στο θέλημα του Θεού χωρίς ενδοιασμούς, προσωπικά κριτήρια και υστερόβουλες σκέψεις. Και η υπακοή αυτή δίνει και δείχνει πόσο καθαρή και αγνή ήταν η καρδιά της Παναγίας.

Μετά από εννέα μήνες, η Μαρία με τον μνηστήρα της τον Ιωσήφ πήγαν στην Βηθλεέμ για να απογραφούν σύμφωνα με το διάταγμα του Αυτοκράτορα Οκταβιωνού. Εκεί σ΄ ένα στάβλο της Βηθλεέμ η Παναγία γέννησε τον Χριστό!

Η Παναγία ανέθρεψε τον Ιησού μ΄ όλους τους πόνους και τις χαρές της μητρότητας, ήταν περήφανη για την νεανική Του μάθηση και προκοπή αλλά και απορημένη όταν τον έβλεπε ανάμεσα σε γέροντες νομοδιδασκάλους του Ισραήλ να ερμηνεύει τις Γραφές. Μετά την Βάπτιση του Χριστού από τον Τίμιο Πρόδρομο, η Παναγία ακολουθούσε τον Χριστό, μαζί με τους Αποστόλους και τις Μυροφόρες, και Τον διακονούσε μέχρι και την Σταύρωση και την Ταφή Του. Πόσο πόνο και οδύνη ένιωσε όταν έβλεπε τον Υιό Της πάνω στον Σταυρό και με πόση απελπισία δέχθηκε το άχραντο Σώμα Του στην αγκαλιά Της; Μετά την Σταύρωση του Χριστού, παρέλαβε την Παναγία ο Απόστολος Ιωάννης, ο Θεολόγος και Ευαγγελιστής, στο σπίτι του μέχρι την Κοίμηση Της. Μετά την Ανάσταση του Χριστού, πρώτη η Παναγία, μαζί με την Μαρία την Μαγδαληνή, είδε τον αναστάντα Χριστό. Κατά την Ανάληψη του Χριστού, η Παναγία βρισκόταν μαζί με τους Αποστόλους στο όρος των Ελαιών. Έζησε 10 χρόνια ακόμα, μέχρι το 43 μ.Χ., όπου εκοιμήθη σε ηλικία 59 ετών. Ετάφη στον κήπο της Γεθσημανή, στα Ιεροσόλυμα και μετά από τις 3 ημέρες μετέστη με το σώμα της στον ουρανό, όπως και ο Χριστός. Προς τιμήν αυτού του μεγάλου Θεομητορικού γεγονότος, η Εκκλησία καθιέρωσε δεκαπενθήμερη νηστεία. Κατά την παράδοση, η Παναγία όταν πληροφορήθηκε από τον Υιό Της ότι επρόκειτο να κοιμηθεί, η Παναγία νήστευσε. Το ίδιο λοιπόν κάνουμε και εμείς για να τιμήσουμε την Μητέρα του Θεού.

- Η Παναγία ήταν αναμάρτητη;

- Μόνο η Παναγία, αν και είχε το προπατορικό αμάρτημα κληρονομώντας όπως όλοι οι άνθρωποι την ευαισθησία και την ροπή προς το κακό, αντιστάθηκε από την αρχή ως το τέλος σε κάθε κακία. Αγωνίστηκε χωρίς να λάβει επιπλέον βοήθεια από το Θεό και χωρίς να έχει κανένα ξεχωριστό προνόμιο, αλλά μόνο ως άνθρωπος που ήταν, χρησιμοποίησε τη δύναμη και τα όπλα της βούλησης και της λογικής που δώρισε ο Θεός στον άνθρωπο κατά την δημιουργία του. Με την αγάπη της στο Θεό, την ρωμαλεότητα της σκέψης της, την σταθερότητα της θέλησής της και την μεγαλειώδη σωφροσύνη της νίκησε κάθε αμαρτία. Ολόκληρος ο βίος της Παναγίας ήταν μια πορεία προς την τελειότητα, να φθάσει και να ενωθεί με τον Θεό. Αυτόν τον άνθρωπο που αγωνίζεται, που φθάνει και ενώνεται με τον Θεό, εκπροσωπεί η Παναγία.

Σε κάθε ιερή ακολουθία, όταν ακούμε το όνομά Της, όταν λέμε ο Ιερέας: «Τῆς Παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογημένης, ἐνδόξου δεσποίνης ἡμῶν, Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας», «πρεσβείαις τῆς παναχράντου καὶ παναμώμου ἁγίας αὐτοῦ Μητρός» κάνουμε το σημείο του Σταυρού. Αυτό σημαίνει πως ομολογούμε ότι Αυτή είναι η Μητέρα του Θεού και ταυτόχρονα την παρακαλούμε να πρεσβεύει στον Σωτήρα Χριστό για μας.

Ο Έλληνας από την μεγάλη του ευλάβεια προς την Παναγία έκτισε Ναούς και εξωκλήσια προς τιμήν Της, της απέδωσε διάφορα ονόματα (π.χ. Οδηγήτρια, Άξιον Εστί, Εκατονταπυλιανή, Γοργοεπήκοος, Γιάτρισσα, Ευαγγελίστρια, Ζιδανιώτισσα, Κεχαριτωμένη, Προυσιώτισσα κα) και πάντα ζητά την βοήθειά Της. 

Θα μπορούσαμε να μιλούμε όχι ώρες, αλλά μέρες, ακόμα και μήνες για την Παναγία με συγκίνηση! Περιοριστήκαμε στα ουσιώδη, στα πιο σημαντικά θα λέγαμε. Εμείς, ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, πρέπει να «ὁμολογοῦμεν τήν ἁγίαν Παρθένον Θεοτόκον», να Την αισθανόμαστε ως μητέρα μας, ως καταφυγή μας, ως ελπίδα μας και να ζητούμε ικετευτικά την πρεσβεία Της και την προστασία Της. «Αἱ γενεαὶ πᾶσαι, μακαρίζομέν σε, τὴν μόνην Θεοτόκον»! Αμήν.

Θ.Χ.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

«Ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε». «Να προσεύχεσθε αδιάκοπα» ζητά ο Απόστολος Παύλος από τους χριστιανούς κάθε εποχής. Η προσευχή είναι επικοινωνία, συνομιλία, διάλογος του ανθρώπου με τον Θεό. Είναι το μέσο, με το οποίο δοξάζουμε τον Θεό. Μέσο, με το οποίο Τον ευχαριστούμε: γιατί μας δημιούργησε, γιατί μάς λύτρωσε από τον διάβολο και την αμαρτία διά του Μονογενούς Υιού Του και γιατί μάς χαρίζει καθημερινά τόσες και τόσες ευλογίες. Και μέσο, με το οποίο Τον παρακαλούμε, ζητώντας να συγχωρήσει τις αμαρτίες και τα σφάλματά μας και να μας δώσει κάθε υλικό και πνευματικό αγαθό. Και γι’ αυτό τρία είναι τα είδη της προσευχής: δοξολογία, ευχαριστία και αίτηση.

Η προσευχή δεν είναι κάτι που το θυμόμαστε στις δύσκολες ώρες, όταν έχουμε ανάγκη ή όταν υποφέρουμε. Προσευχόμαστε όχι μόνο όταν θέλουμε να ζητήσουμε κάτι από τον Θεό. Ο καθένας μας καταλαβαίνει την αναγκαιότητα, την δύναμη και την αξία της προσευχής, αν λάβει υπόψη του ότι και οι Άγιοι εργάσθηκαν για να αποκτήσουν την αρετή και κατόρθωσαν τα μεγάλα έργα και θαύματα με την προσευχή. Γι’ αυτό την είχαν ως κύριο έργο τους και θεωρούσαν μεγάλη ζημιά να την παραλείψουν ποτέ.

Η προσευχή απαιτεί αυτοσυγκέντρωση και αφοσίωση. Όταν προσευχόμαστε, παραμερίζουμε καθημερινές έγνοιες, βιοτικές φροντίδες, κάθε είδους περισπασμό. Προσηλώνουμε τον νου και την καρδιά μας: στο έργο της προσευχής, στα λόγια της προσευχής και στις ιερές έννοιες που περικλείουν τα λόγια της προσευχής. Όταν προσευχόμαστε, επιδιώκουμε να συναισθανόμαστε τι κάνουμε και τι λέμε. Να μην λέμε μηχανικά προσευχές, ψαλμούς και ύμνους αλλά το μυαλό να παραμένει αμέτοχο.

Μία προσευχή παρέδωσε ο Κύριος στους μαθητές Του και κατ΄ επέκτασιν σ΄ όλους εμάς που Τον πιστεύουμε. Το γνωστό σ΄ όλους μας «Πάτερ ημών» ή αλλιώς «Κυριακή Προσευχή».

«Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά Σου, ἐλθέτω ἡ Βασιλεία Σου, γενηθήτω τὸ θέλημά Σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον, καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφελήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν, καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ».

Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη και είχε ζωντανά, χειροπιαστά αποτελέσματα. Από την εκπλήρωση μίας επιθυμίας μας μέχρι την ανάσταση ενός νεκρού, ενός κεκοιμημένου. Η προσευχή θεραπεύει, αυξάνει την πίστη, ενδυναμώνει και θωρακίζει τον εαυτό μας, βοηθά τους συνανθρώπους μας, μέχρι και νεκρούς ανασταίνει. Και εμείς «ἀδιαλείπτως» ας προσευχόμαστε στον Θεό για να Τον δοξολογούμε, να Τον ευχαριστούμε και για να Του προβάλουμε τα αιτήματά μας. Ας προσευχόμαστε για τον εαυτό μας, για την οικογένειά μας, για την κοινωνία μας, για το Έθνος και την Πατρίδα μας, για όλον τον κόσμο. Για την Εκκλησία, τον κλήρο, τους αρρώστους, τους ηλικιωμένους και τους νέους. Για να μας γλιτώνει από κάθε θλίψη, οργή, κίνδυνο και ανάγκη. Για να συγχωρήσει τις αμαρτίες και τα σφάλματά μας και για να υπάρχει ειρήνη στον κόσμο. Για να μας στείλει Άγγελο φύλακα. Η προσευχή είναι όπλο για να αποκρούσουμε τον διάβολο και τις ενέργειές Του, είναι η δύναμη που κάνει τον άνθρωπο πιο ισχυρό, είναι η φωνή μας που επικοινωνεί, που δοξολογεί και ευχαριστεί τον δημιουργό μας Θεό! Λέει ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης για την προσευχή: «Ἡ προσευχὴ εἶναι φύλακας τῆς σωφροσύνης, χαλιναγωγεῖ τὸν θυμό, καταστέλλει τὴν ὑπερηφάνεια, καθαρίζει ἀπὸ τὴ μνησικακία, διώχνει τὸ φθόνο, καταργεῖ τὴν ἀδικία, ἐπανορθώνει τὴν ἀσέβεια. Ἡ προσευχὴ εἶναι δύναμη τῶν σωμάτων, φέρνει χαρὰ στὸ σπίτι, χορηγεῖ εὐνομία στὴν πόλη, παρέχει ἰσχὺ στὴν ἐξουσία, δίνει νίκη κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ πολέμου, ἐξασφαλίζει τὴν εἰρήνη, ξαναενώνει τοὺς χωρισμένους, διατηρεῖ στὴ θέση τους ἑνωμένους. Ἡ προσευχὴ εἶναι τὸ ἐπισφράγισμα τῆς παρθενίας, ἡ πιστότητα τοῦ γάμου, ὅπλο στοὺς ὁδοιπόρους, φύλακας ὅσων κοιμοῦνται, θάρρος τῶν ξύπνιων, στοὺς γεωργοὺς φέρνει τὴν εὐφορία, στοὺς ναυτιλόμενους χαρίζει τὴν σωτηρία. Ἡ προσευχὴ γίνεται συνήγορος τῶν δικαζομένων, ἐλευθερία τῶν φυλακισμένων, παρηγοριὰ τῶν λυπημένων, χαρὰ γιὰ τοὺς χαρούμενους, παρηγοριὰ στοὺς πενθοῦντες, δόξα γι᾿ αὐτοὺς ποὺ ἔρχονται σὲ γάμο, γιορτὴ στὰ γενέθλια, σάβανο σ᾿ αὐτοὺς ποὺ πεθαίνουν. Ἡ προσευχὴ εἶναι συνομιλία μὲ τὸν Θεό, θεωρία τῶν ἀοράτων, πληροφόρηση γιὰ ὅσα ἐπιθυμοῦμε, ὁμοτιμία μὲ τοὺς ἀγγέλους, προκοπὴ στὰ καλὰ ἔργα, ἀποτροπὴ ἀπὸ τὰ κακά, διόρθωση γιὰ κείνους ποὺ ἁμαρτάνουν, ἀπόλαυση τῶν παρόντων ἀγαθῶν, ὑπόσταση τῶν ἀγαθῶν τοῦ μέλλοντος».
Και να θυμόμαστε κάτι: Όταν προσευχόμαστε και ζητούμε κάτι από τον Θεό και ο Θεός το κάνει μεγαλώνει την πίστη μας, όταν αργεί να το κάνει αυξάνει την υπομονή μας και όταν δεν το κάνει σημαίνει πως κάτι καλύτερο ετοιμάζει για μας! Να αξιοποιήσουμε την προσευχή, να βρούμε χρόνο και κάτω από το εικονοστάσι να προσευχόμαστε! Όταν προσεύχεσαι πραγματικά, αισθάνεσαι όπως το βρέφος στην αγκαλιά της μητέρας του! Αμέσως θα καταλάβεις ότι η ελπίδα ζωντανεύει μέσα σου, ότι δεν υπάρχει κάτι που να σε φοβίζει και θα αισθάνεσαι συνεχώς τον Θεό μαζί σου παρόντα και δίπλα σου. Και η Εκκλησία με διάφορες ιερές ακολουθίες και μυστήρια μας δίνει την ευκαιρία όλη οι άνθρωποι να βρεθούμε μαζί στο δεύτερο σπίτι μας, τον Ιερό Ναό και να προσευχηθούμε. Τότε θα καταλάβετε πως ο άνθρωπος όταν βρίσκεται και ζει μέσα στην χάρη του Θεού μπορεί να κάνει τα πάντα!

Θ.Χ.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΗΣΤΕΙΑ

Γράφει φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Τι είναι η νηστεία; Γιατί κάνουμε νηστεία; Πως πρέπει να κάνουμε νηστεία; Πολλοί αδελφοί και συνάνθρωποί μας έχουν πλανεμένη άποψη για την νηστεία. Νομίζουν πως είναι καταδυνάστευση, περιορισμός χωρίς ουσία που την επέβαλαν Δεσποτάδες και παπάδες. Είναι όμως έτσι;

Νηστεία είναι μία αποχή. Αποχή από ορισμένες τροφές (π.χ. κρέας, γάλα, τυρί, αυγά κα) αλλά και μία αποχή από τα πάθη, όπως το κουτσομπολιό, το να βρίζω, να ζηλεύω, να κατακρίνω, να κάνω κακό στον άλλον.

Η νηστεία είναι η πρώτη εντολή του Θεού στον άνθρωπο. Είναι άσκηση ελευθερίας για να καταλάβει ο άνθρωπος ότι η ελευθερία είναι δώρο του Θεού και όχι δεδομένο γεγονός. Αυτήν την εντολή παρέβη ο άνθρωπος και έχασε τον Παράδεισο, την κοινωνία με τον Θεό. «Μίαν ἐντολὴν παρέβην τὴν τοῦ Δεσπότου, καὶ τῶν ἀγαθῶν παντοίων ἐστέρημαι». Η νηστεία δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά το μέσο για να αποκτήσουμε την εγκράτεια, για να αποδυναμώσουμε κάθε κακία, λανθασμένη συμπεριφορά και αμαρτωλή επιθυμία, για να ενδυναμώσουμε τον εαυτό μας. Είναι το όπλο με το οποίο αποκρούουμε τις επιθέσεις του διαβόλου και αποδιώκουμε τους αισχρούς λογισμούς.

Τον θεσμό της νηστείας τον επιβεβαίωσε ο ίδιος ο Χριστός μας πρώτα με το προσωπικό του παράδειγμα όπου πήγε στην έρημο 40 ημέρες στην έρημο και νήστευσε και δεύτερον με την διδασκαλία Του για την νηστεία. Ο Χριστός μας τονίζει ότι η νηστεία με την προσευχή έχουν μεγάλη δύναμη που μέχρι και δαιμόνια διώχνουν μέσα από έναν άνθρωπο! Και μας συμβουλεύει όταν νηστεύουμε για να μην γινόμαστε σκυθρωποί για να δείξουμε στους ανθρώπους πως νηστεύουμε αλλά να περιποιούμαστε για να μην φαίνεται η νηστεία που κάνουμε στους ανθρώπους αλλά να φαίνεται στον Θεό.

Η νηστεία, ήδη από τα πρώτα (αποστολικά) χρόνια της Εκκλησίας, έπαιζε σημαντικό ρόλο στην ζωή των Χριστιανών όπου η Εκκλησία καθόρισε συγκεκριμένες ημέρες και περιόδους νηστείας:

* Τετάρτη - Παρασκευή: Νηστεύουμε τις δύο αυτές ημέρες διότι η Τετάρτη ήταν η μέρα που προδόθηκε ο Κύριος και η Παρασκευή η μέρα που σταυρώθηκε.

α) Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Η συγκεκριμένη νηστεία κρατά 40 ημέρες

β) Νηστεία Χριστουγέννων:, Παλαιότερα, σύμφωνα με το Ασματικό Τυπικό που ίσχυε στις ενορίες, μέχρι τον 13ο αιώνα μ.Χ., η νηστεία διαρκούσε μόνο 7 ημέρες.

γ) Νηστεία των Αποστόλων: Η νηστεία αυτή γίνεται σύμφωνα με την ημερομηνία του Πάσχα. Όσο πιο νωρίς πέσει το Πάσχα . Τιμούμε το Άγιο Πνεύμα , 

δ) Νηστεία της Θεοτόκου:

«Η νηστεία είναι φάρμακο που μας καθαρίζει από τα πάθη» έλεγε ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος. «Αληθινή νηστεία δεν είναι μόνο η αποφυγή από τα φαγητά, αλλά και η αποχή από τα αμαρτήματα. Νηστεύεις; Δείξε το από τα έργα σου. Αν δεις πτωχό, βοήθησέ τον. Αν δεις τον εχθρό σου, να συμφιλιωθείς μαζί του. Αν δεις τον φίλο σου να ευδοκιμεί μην τον φθονήσεις… Ας μην νηστεύει μόνο το στόμα σου αλλά και τα μάτια σου και η ακοή σου και όλες οι άλλες αισθήσεις σου» έλεγε ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. «Αληθινή νηστεία είναι η απομάκρυνση από το κακό, η εγκράτεια στην γλώσσα, η αποχή από τον θυμό και η αποφυγή, ο χωρισμός του ψέματος, της καταλαλιάς και της επιορκίας» έλεγε ο Μέγας Βασίλειος.

Άρα, η νηστεία είναι κάτι πολύ βαθύ, πολύ πιο ουσιαστικό. Δεν είναι: δεν τρώω κρέας, γάλα και ψάρι. Μη τρώγοντας αυτά, αποκτώ μία εγκράτεια σε διάφορα πάθη και αδυναμίες που μπορώ ως άνθρωπος να έχω.

Παράδειγμα, αν είμαι εθισμένος στην σοκολάτα και τρώω 5 φορές την εβδομάδα σοκολάτα και μπορώ αυτό να το χαλιναγωγήσω, δηλαδή π.χ. από 5 φορές, 3, από 3 δύο, τότε μπορώ να ρυθμίσω ένα άλλο πάθος μου. Δηλαδή, κάθομαι στον Η/Υ ή στην τηλεόραση 4 ώρες, πρώτα θα καθίσω 2 και μετά 1 ώρα. Άρα, η νηστεία είναι το μέσον για να αποκτήσουμε την εγκράτεια, μία βασική αρετή στην ζωή μας που θα μας βοηθήσει πολύ πάντα και παντού.

Η νηστεία δεν απευθύνεται μόνο στους παππούδες μας ή στους γονείς μας. Η νηστεία είναι για όλους. Και για μας. Φυσικά στον βαθμό που μπορούμε. Νηστεία δεν κάνουν μόνο όσοι είναι ασθενείς, άρρωστοι.

Πάμε τώρα να δούμε την νηστεία από μία άλλη οπτική γωνία. Σε δύο λέξεις θα σταθούμε: Τροφή και Νηστεία. Το παρακάτω κείμενο αποτελεί παράφραση ενός άρθρου ενός εξαιρετικού θεολόγου, του Πρωτοπρεσβυτέρου και συγγραφέως π. Χαραλάμπους Παπαδοπούλου: 

«Τροφή δεν είναι μόνο ότι τρώμε αλλά κάτι πολύ βαθύτερο που έχει σχέση με εμάς, με την ύπαρξη μας. Όταν το βρέφος πεινάει δεν χορταίνει απλώς και μόνο μέσα από ένα γεύμα, αλλά κυρίως και πρωτίστως μέσα από μια σχέση. Η μάνα είναι τροφός όχι επειδή δίνει το γάλα της, αλλά επειδή προσφέρει την σχέση της, την αγάπη, την θαλπωρή, την στοργή και την ασφάλεια στο μωρό της. Είναι η τροφή εκείνη, που πέρα από την βιολογική συντήρηση προσφέρει το νόημα της ύπαρξης. Έτσι τροφή δεν είναι απλά να χορτάσει ένα σώμα αλλά μια ύπαρξη που πεινάει για Νόημα.

Ο Αδάμ λαμβάνει την λάθος «τροφή» και χάνει τον παράδεισο. Όμως στην πραγματικότητα η διήγηση μας λέει ότι χάνει την σχέση του με τον Θεό και αμέσως με τον συνάνθρωπο του, την Εύα, αφού έχει θρυμματίσει πρωτίστως την εικόνα του εαυτού του. Η πτώση του δεν είναι ότι θέλησε να τραφεί, αλλά ότι το έκανε με λάθος τρόπο. Ότι διάλεξε λάθος τροφή να χορτάσει την πείνα του για νόημα, για ελευθερία, για Θεό. Αυτό άλλωστε δεν κάνουμε και όλοι εμείς; Δεν διαλέγουμε «λάθος τροφές» που είναι ανίκανες να θρέψουν τις πραγματικές μας ανάγκες;   Παραδείγματα.

Ο Χριστός είπε: «Δεν μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος μόνο με ψωμί, αλλά με κάθε λόγο που προέρχεται από το στόμα του Θεού». Δηλαδή, ο άνθρωπος δεν ζει ουσιαστικά, λαμβάνοντας τροφή για να συντηρηθεί σωματικά και βιολογικά, αλλά τρέφεται όλος, ως συνολική ύπαρξη. Με νόημα, δημιουργία, έκφραση, αγάπη, με κοινωνία του Θεού και του άλλου.

Παράδειγμα, ένα φαγητό όταν δεν έχει αγάπη και σχέση, μπορεί να θρέψει και να συντηρήσει τον ανθρώπινο οργανισμό αλλά όχι το σύνολο της παρουσίας του. Γι αυτό η τροφή σε συντηρεί αλλά ποτέ δεν σε χορταίνει. Μονάχα η σχέση που σου προσφέρει η λήψη της τροφής σε αναπτύσσει και σε εξελίσσει. Η τροφή είναι πάντα ένα σύμβολο, μια αφορμή. Παράδειγμα, όταν σε καλώ να πιούμε ένα καφέ, δεν είναι η ανάγκη του καφέ που με κινεί, αλλά η ανάγκη να συνταθούμε. Ο καφές είναι η πρόφαση. Η επαφή είναι το ζητούμενο. Όταν σε προσκαλώ για φαγητό δεν θέλω απλά να σε χορτάσω βιολογικά, αυτό θα το έκανα απλά στέλνοντας σου το φαγητό στο σπίτι σου. Η ανάγκη που κρύβεται πίσω από το φαγητό, είναι κάτι πιο βαθύ. Είναι μια βασική τροφή του ανθρώπου. Είναι η επιθυμία για σχέση. Το φαγητό είναι το σύμβολο, η πραγματικότητα είναι η «πείνα» για τον άλλο.

Έτσι η νηστεία είναι μια ευκαιρία να δούμε ξανά την τροφή ως σχέση με τον Θεό, τον εαυτό μας, τον συνάνθρωπο και ολόκληρη την κτίση. Να γίνει ξανά η τροφή λήψη του νοήματος.

Είναι ευκαιρία να κατανοήσουμε ότι χρειαζόμαστε μεγάλες τροφές για να ζήσουμε. Διαφορετικά θα γεμίσουμε το σώμα μας, με μικρές κατώτερες τροφές που θα παχαίνουν το σώμα μας για να κρύψουν την πείνα της ψυχής μας.

Να αισθανθούμε ότι νηστεύοντας ελευθερώνουμε την επιθυμία μας από το σύμβολο και την οδηγούμε στον Άλλον, τον συνάνθρωπο. Νηστεύοντας κατανοούμε ότι στην πραγματικότητα πεινάμε τον Θεό. Το νόημα ζωής. Την νίκη του θανάτου. Την σχέση με τον πραγματικό εαυτό και τον συνάνθρωπο μας.

Νηστεύω σημαίνει μαθαίνω να τρέφομαι ως όλος άνθρωπος, ως ψυχή και σώμα. Μαθαίνω να εξασκούμε στο να διαλέγω τις τροφές που θα χορτάσουν την πείνα και δίψα της καρδιάς μου. Μαθαίνω να βάζω μέτρο στην ζωή μου».

Θα πρέπει να μάθουμε να βάζουμε ένα μέτρο γενικά στη ζωή μας. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι, πραγματικά, μυαλωμένοι, φιλοσοφημένοι και έξυπνοι άνθρωποι, έλεγαν: «Μέτρον άριστον». Δηλαδή το μέτρο είναι άριστο, το καλύτερο πράγμα. Έτσι, και η νηστεία είναι ένα μέτρο που θα μας βοηθήσει να φθάσουμε και να ενωθούμε κατά χάριν με τον Θεό.

Ας κάνουμε και εμείς στον βαθμό που μπορούμε νηστεία, όχι μόνο από φαγητά αλλά και από τα πάθη και τις αδυναμίες μας. Που θα μας μάθει να έχουμε διάκριση, εγκράτεια και μέτρο. Όχι υποκριτικά και φανερά, αλλά ουσιαστικά και κρυφά χωρίς να το διαφημίζουμε, όπως το θέλει και μας παρήγγειλε ο Κύριος. Και ο Θεός Πατέρας που βλέπει τις κρυφές πράξεις, θα μας το ανταποδώσει φανερά.

Θ.Χ.