ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ: Ο ΚΗΡΥΚΑΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ.

Η Εκκλησία μας τιμά και εορτάζει την ιερή μνήμη ενός μεγάλου Αγίου, ιερού Πατέρα και σπουδαίου εκκλησιαστικού συγγραφέα, του Ιωάννου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου. Πραγματικός ποιμένας που έθετε την ψυχή του «ὑπὲρ τῶν προβάτων.

Διαπρύσιος κήρυκας του Ευαγγελίου, που επεσήμανε πως η θεωρία πρέπει να συνδυάζεται με την πράξη, να γινόμαστε όχι μόνον ακροατές αλλά και ποιητές του λόγου του Θεού! Προστάτης των φτωχών, δημιουργός φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, ελεγκτής κάθε παρανομίας και διαφθοράς, και κληρικών και αρχόντων, με αποτέλεσμα να μισηθεί από την Αυτοκράτειρα Ευξοδία και να εξοριστεί δυο φορές από τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο και την Κωνσταντινούπολη! Διεκήρυσσε την ανάγκη επιστροφής στο αυθεντικό περιεχόμενο της χριστιανικής ζωής. Στόχος του: η αναμόρφωση της κοινωνίας και η οικοδόμησή της πάνω στο Ευαγγέλιο!

Οι λόγοι του, τα έργα του καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα της καθημερινότητος, ερμηνεύουν την Αγία Γραφή, δίνουν απαντήσεις σε ερωτήματα και θέματα ζωής, καλλιεργούν τον σπόρο της αλήθειας, νοηματοδοτούν την ζωή, εμπνέουν μέχρι σήμερα! Γι αυτό και ονομάζεται ως ο κατ εξοχήν Θεολόγος της καθημερινής ζωής των πιστών!

Η χάρη του ιερού Χρυσοστόμου ας μας συνοδεύει πάντα, οι αρετές του ας γίνουν πρότυπο και οι λόγοι του αφορμή για προβληματισμό και επιστροφή στο γνήσιο χριστιανικό πνεύμα.

ΤΟ ΕΓΚΩΜΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΡΟΚΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΑΓΙΑ

Αξίζει να παραθέσουμε το εγκώμιο του Αγίου Πρόκλου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως για την Παναγία μας:

«...τὸ ἀμόλυντον κειμήλιον τῆς παρθενίας,

ὁ λογικὸς τοῦ δευτέρου Ἀδὰμ Παράδεισος,

τὸ ἐργαστήριον τῆς ἑνώσεως τῶν δύο φύσεων,

ἡ πανήγυρις τοῦ σωτηρίου συναλλάγματος,

ἡ παστάς, ἐν ᾗ ὁ Λόγος ἐνυμφεύσατο τὴν σάρκα,

ἡ τὸν ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ μετὰ σώματος βαστάσασα,

ἡ ἔμψυχος τῆς φύσεως βᾶτος, ἥν τὸ τῆς θείας ὠδῖνος πῦρ οὐ κατέκαυσεν,

ἡ ὅντως κούφη νεφέλη,

ὁ τοῦ ἐξ οὐρανοῦ ὑετοῦ καθαρώτατος πόκος, ἐξ οὗ ὁ Ποιμὴν τὸ πρόβατον ἐνεδύσατο,

ἡ Παρθένος καὶ οὐρανός,

ἡ μόνη Θεοῦ πρὸς ἀνθρώπους γέφυρα,

ὁ φρικτὸς τῆς οἰκονομίας ἱστός, ἐν ᾧ ἀρρήτως ὑφάνθη ὁ τῆς ἐνώσεως χιτών».

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΕΝΘΡΟΝΗ

Από τις πρώτες ιερές Εικόνες της Υπεραγίας Θεοτόκου. Χρονολογείται τον 6ο αιώνα μ.Χ. και είναι της εποχής του Αυτοκράτορα Ιουστινιανού.

Η Παναγία εικονίζεται ένθρονη έχοντας στην αγκαλιά της τον Χριστό και πλαισιούμενη αριστερά από τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Θεόδωρο τον Τήρονα και δεξιά από τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο. Πίσω της βρίσκονται δύο Άγιοι Άγγελοι.

Η εικονογραφική παράδοση να συναντάται η Υπεραγία Θεοτόκος ένθρονη βρίσκεται περισσότερο στην Δύση.

ΠΑΙΔΕΙΑ και ΑΓΩΓΗ κατά τους Τρεις Ιεράρχες

Γράφει ο Θεόδωρος Χατζηευστρατίου, πτυχιούχος του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Αιδεσιμώτατε Πάτερ, αγαπητοί Χριστιανοί,

    α’. Σήμερα, η Εκκλησία, εμείς δηλαδή, συναχθήκαμε στον Ιερό Ναό για να τελέσουμε την Θεία Λειτουργία και να τιμήσουμε την μνήμη τριών Αγίων ανδρών, του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, των γνωστών σ’ όλους μας Τριών Ιεραρχών. Έχοντας την ευχή και την άδεια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κ.κ. Παύλου και την ευγενή πρόσκληση του αγαπητού Ιερέα σας π. Νεκταρίου, θα ήθελα να καταθέσω στην αγάπη σας κάποιες σκέψεις. Η σημερινή εορτή είναι μία ευκαιρία για να αναφερθούμε στην παιδεία και στην αγωγή των νέων σήμερα αλλά και στον τρόπο παιδείας και αγωγής που προτείνουν οι εορταζόμενοι σήμερα Τρεις Ιεράρχες.

    β’. Πρώτα ας εστιάσουμε στον τρόπο της σημερινής αγωγής. Η σημερινή νοοτροπία προσπαθεί να μας πείσει πως ο άνθρωπος είναι ένα άτομο που πρέπει να καλύπτει τις υλικές ανάγκες του γύρω από το εγώ του. Δηλαδή να τον ενδιαφέρει αποκλειστικά και μόνο τι θα φάει σήμερα, τι θα πιεί, πόσα χρήματα θα συγκεντρώσει, να δείξει ένα καλό προφίλ προς τα έξω, έστω και υποκριτικά, όλα να περιστρέφονται γύρω από το εγώ του και τα υλικά αγαθά. «Ὅταν ὅμως τελειώσει ὅλο αὐτὸ τὸ πανηγύρι καί σβήσουν τά φῶτα, οἱ ἄνθρωποι μένουν ἔρημοι ἀπό κάθε χαρά καί εὐχαρίστηση, σάν νά εἶδαν ἕνα εὐχάριστο ὄνειρο» τονίζει ο ιερός Χρυσόστομος. Αυτή η αποκλειστική προσήλωση στα υλικών αγαθών, πέραν ότι προπαγανδίζεται από ΜΜΕ, έχει επηρεάσει και τον τρόπο παιδείας και αγωγής και σε επίπεδο εκπαιδευτικό αλλά και σε επίπεδο οικογενειακό.

    γ’. Εν αντιθέσει, οι τρεις Άγιοι Ιεράρχες βλέπουν τον κάθε άνθρωπο ως εικόνα του Θεού, ως πρόσωπο μοναδικό και ανεπανάληπτο, ελεύθερο, που δεν σταματά να υπάρχει με τον θάνατο αλλά έχει σκοπό και προοπτική την σωτηρία, δηλαδή να γίνουμε και πάλι σώοι και ακέραιοι, να γίνουμε Άγιοι. Το είπε ο ίδιος ο Κύριος: «Ἅγιοι γίνεσθε ὅτι Ἅγιος εἰμί». Άρα, δεν είμαστε πλασμένοι μόνο για την παρούσα ζωή που ονομάζεται βίος αλλά ο βίος είναι ένα στάδιο της ζωής η οποία ζωή έχει τέσσερις φάσεις: την κυοφορία, τον βίο, την ζωή μετά θάνατον και την ζωή μετά την ανάσταση των νεκρών και την τελική κρίση η οποία «οὐκ ἔσται τέλος».

    δ'. Έτσι αντιμετωπίζουν την ζωή οι τρεις Ιεράρχες και δίνουν πολύ μεγάλη σημασία και οι τρεις στην έννοια και στην άσκηση της παιδείας και της αγωγής. Τι σημαίνουν οι λέξεις «παιδεία» και «αγωγή» για τους Τρεις Ιεράρχες. Παιδεία είναι η διαδικασία ανάπτυξης του ανθρώπου σε πρόσωπο, σε ολοκληρωμένη προσωπικότητα που, κατά τον Μ. Βασίλειο, σκοπό έχει κατά το δυνατόν να μοιάσει τον Θεό και είναι «το μόνο αγαθό πού έχει την δύναμη να καθαρίσει τὴν ψυχὴ από τις κηλίδες της κακίας». Η παιδεία δεν σταματά στην απόκτηση ενός ή περισσοτέρων πτυχίων, αλλά παρουσιάζει δυναμική πορεία εξέλιξης και ανάπτυξης σε ολόκληρη την ζωή του ανθρώπου. Ο ι. Χρυσόστομος την εγκωμιάζει ως «τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών». «Τι μεγαλύτερο από το να διαπαιδαγωγείς την ψυχή του νέου και να συμβάλεις στην διάπλαση του μυαλού του»; αναρωτιέται ο ίδιος. Ο δε Γρηγόριος ο Θεολόγος την χαρακτηρίζει ως «πρώτο και μέγιστο καλό για τους ανθρώπους».

    ε’. Πρώτοι παιδαγωγοί των παιδιών δεν είναι οι δάσκαλοι στα σχολεία, αλλά οι γονείς, διότι στην εύθραυστη ηλικιακή περίοδο, οι γονείς είναι οι κατ΄ εξοχήν υπεύθυνοι για την υγιή και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της παιδικής προσωπικότητας. «Μεγάλην παρακαταθήκην ἔχομεν τά παιδία» επισημαίνει ο ιερός Χρυσόστομος. Το παιδί, όχι από τότε που γεννιέται αλλά από τότε που συλλαμβάνεται, παιδαγωγείται. Ο τρόπος ζωής της μητέρας, π.χ. η ηρεμία της ή η οξυθυμία της, επηρεάζουν το έμβρυο. Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης λέει πως η οποιαδήποτε διαταραχή του ανδρογύνου κατά την περίοδο της κύησης της μητέρας έχει επίδραση στην ψυχή του παιδιού που έρχεται, πόσο μάλλον κατά τη βρεφική και παιδική ηλικία. Όταν γεννιέται, η αγάπη που εισπράττει από την αγάπη που έχουν μεταξύ τους οι γονείς του, το τρέφει και του δίνει τις πιο υγιείς βάσεις στο επί γης ξεκίνημά του. Την κατάσταση της ηρεμίας, της ομόνοιας, της στοργής, του ενδιαφέροντος, της φροντίδας που πηγάζει από το μυστήριο που λέγεται συζυγική αγάπη, το παιδί τις έχει πολύ περισσότερη ανάγκη από διάφορα δώρα για να περνά την ώρα του ή να κάθεται απλά ήσυχο. Αυτές είναι αλήθειες και πραγματικότητες που τόνισαν οι τρεις Ιεράρχες. Λέει χαρακτηριστικά ο ιερός Χρυσόστομος: «Όπου άνδρας και γυναίκα και παιδιά που συνδέονται μεταξύ τους με τους δεσμούς της αρετής, εκεί στην μέση είναι ο Χριστός» και προτρέπει τους γονείς «Ἐκκλησία κάνε τὸ σπίτι σου».

    στ’. Ο τρόπος για να μεταδοθεί η παιδεία ονομάζεται «αγωγή». Ο σκοπός της χριστιανικής αγωγής, κατά τον ιερό Χρυσόστομο, είναι η διαμόρφωση του παιδιού σε εικόνα του Θεού και ο αγιασμός του. Γι’ αυτό και γράφει «θὰ ὀνομάσω ἄνθρωπο ἐκείνον ποῦ διασώζει τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Ἄνθρωπος εἶναι ὅποιος ἀκολουθεῖ τὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ». Στην κρίσιμη ηλικία που το παιδί είναι μικρό και το μυαλό του χαρακτηρίζεται ως σφουγγάρι επειδή αποτυπώνει μνήμες, εμπειρίες και γνώσεις πολύ εύκολα έως και ανεξίτηλα μέσα του, χρειάζεται υγιή πρότυπα. Και αυτά καλείται να τα βρει πρωτίστως στα πρόσωπα των γονέων του. Για το πόσο σπουδαία ευλογία και ταυτόχρονα μεγάλη ευθύνη είναι η αγωγή των παιδιών, το οποίο καλόν είναι να το δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή, αναφέρεται ο ιερός Χρυσόστομος με τα εξής λόγια: «Καθώς ἀκριβῶς μέ μεγάλη δεξιοτεχνία ἐπεξεργάζονται οἱ μέν ζωγράφοι τίς εἰκόνες, οἱ δε γλύπτες τά ἀγάλματα, μακάρι κατά τόν ἴδιο τρόπο, κάθε πατέρας καί κάθε μητέρα γιά τά θαυμάσια αὐτά ἀγάλματα, πού εἶναι τά παιδιά τους, νά φροντίζουν ἐπιμελῶς». Εν συνεχεία, απευθύνεται σε κάθε γονέα και προτρέπει: «Ἐάν λοιπόν στό σπίτι σᾶς ἄκουγαν νά μιλᾶτε πάντοτε γιά πνευματικά θέματα καί νά δίνετε καλές συμβουλές, γρήγορα τά παιδιά σας θά παρουσίαζαν ἀπό τὶς ἀγαθὲς αὐτὲς ἠλικίες ἐξαιρετικούς καρπούς». «Ἄν λοιπόν», συνεχίζει ο ιερός Πατέρας, «ἀπό τήν ἀρχή καί ἀπό μικρή ἡλικία ἐμβάλουμε στήν νεότητα καλές ἀρχές, δέν χρειάζονται κατόπιν πολλοί κόποι, διότι ἡ συνήθεια θά γίνη στό μέλλον νόμος στά παιδιά. Νά εἶναι ταπεινὰ καί εὐάρεστα στούς ἀνθρώπους. Νά φροντίζουμε νά ἔχουν σώφρονα βίο, διότι ἡ ἀνηθικότητα, περισσότερο ἀπό κάθε ἄλλο ἁμάρτημα, καταστρέφει τήν νεότητα» και τονίζει πως «γιά κανένα ζήτημα τῶν νέων δέν πρέπει νά δείχνουμε τόση σπουδή καί φροντίδα, ὅσο γιά τήν σωφροσύνη καί τήν σεμνότητά τους».

    ζ’. Ένα δεύτερο σημείο που πρέπει να δοθεί έμφαση είναι η αγωγή μίας υγιούς εκκλησιαστικής ζωής. Τα πρώτα βήματα στην κοινωνικότητα και την κοινωνικοποίηση τα κάνει το παιδί στην Εκκλησία όπου οι γονείς του το εκκλησιάζουν, το κοινωνούν, συμμετέχει δηλαδή στην κοινωνία των προσώπων, στην κοινωνία των μυστηρίων. Εδώ, καλούμαστε να διευκρινίσουμε τρία πράγματα. Πρώτον, ότι ο Θεός είναι ο Πατέρας μας, ο δημιουργός μας, ο στόχος της ζωής μας. Δεύτερον, τι σημαίνει η λέξη «αμαρτία». Η λέξη «αμαρτία» σημαίνει «αστοχία». Επειδή είμαστε άνθρωποι και έχουμε αδυναμίες, πολλές φορές ξεφεύγουμε από τον στόχο μας που είναι ο Θεός και αστοχούμε, αμαρτάνουμε. Όμως, εκεί να συμπληρώνουμε ότι ο Θεός μας έδωσε ένα δώρο για να σηκωνόμαστε από τις αστοχίες  και να επανορθώνουμε που λέγεται «μετάνοια» που σημαίνει αλλαγή σελίδας στην ζωή μου και ισοδυναμεί με αναγέννηση, χωρίς να ξεχνώ ποτέ ότι αυτός είναι ο αγώνας του ανθρώπου που διεξάγεται «διά βίου». Και τρίτον, τι σημαίνει Εκκλησία. Ο Απόστολος Παύλος παρομοιάζει την Εκκλησία με το ανθρώπινο σώμα και αυτή η εικόνα να δίνεται στα παιδιά αλλά και να την έχουμε όλοι υπόψιν μας. Όπως στο ανθρώπινο σώμα υπάρχει μία ενότητα από πολλά μέλη και το καθένα επιτελεί τον σκοπό του αλλά συνεργάζεται με όλα τα υπόλοιπα για την υγιή και φυσιολογική πορεία του σώματος, έτσι και στην Εκκλησία που είναι το Σώμα του Χριστού, εμείς είμαστε τα μέλη και ο Χριστός η κεφαλή.

    η’. Τέλος, ο λόγος ας στραφεί προς τα παιδιά. Ο Θεός κόσμησε τον καθένα μας με μία προσωπική προίκα που λέγεται χαρίσματα. Εάν δεν ψάξουμε, δεν θα τα ανακαλύψουμε ποτέ! Η νεανική ηλικία έχει την όρεξη, την ζωντάνια, την φρεσκάδα για να δημιουργήσει, για να αλλάξει το κακό, να φέρει το καινούργιο, να δώσει προοπτική και υπόσταση στα όνειρά της. Όμως η σημερινή νοοτροπία, που μιλήσαμε γι΄ αυτήν στην αρχή, θέλει μία νεολαία αδρανή με χαμένη την όρεξη και την διάθεση να πραγματοποιήσει τα όνειρά της. Και προώθησαν τις εύκολες λύσεις. Η φιλία έγινε ένα κουμπί που πατάς αίτημα στο facebook. Έτσι όμως, χάνεται η διαπροσωπική σχέση, και δεν μπορείς να έχεις τον άλλον απέναντι σου και να τον νιώθεις αλλά είναι πίσω από οθόνες και ένα πληκτρολόγιο χωρίς να ξέρεις ποιος και με τι διάθεση σου μιλάει. Η οθόνη του υπολογιστή, οι καφετέριες, τα μαγαζιά με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, το instagram, οι ατελείωτες ώρες ενασχόλησης με το κινητό τηλέφωνο έγιναν οι εύκολες λύσεις για να σπαταλήσω τον χρόνο μου, αντί να προσπαθήσω να ανακαλύψω τον εαυτό μου, αντί να μάθω να διαχειρίζομαι την ελευθερία μου και τις επιλογές μου, αντί να μάθω να συναντώ τον άλλον, να μπορώ να επικοινωνήσω μαζί του, να κάνω παρέα μαζί του και να τον αγαπώ.

    θ΄. Σε κάθε αδιέξοδο υπάρχει λύση. Πρώτα απ’ όλα είναι ο Χριστός, να βάλουμε τον Χριστό μέσα στην καρδιά μας, γιατί αυτός δίνει ζωή, Φως, Ελευθερία, Αγάπη, Αλήθεια, νόημα στην ζωή μας, αυτά που ψάχνουμε όλοι μας και δεν τα βρίσκουμε επειδή ξεχάσαμε και φύγαμε απ΄ Αυτόν που τα δίνει: τον Τριαδικό Θεό. Κάθε Κυριακή πρωί, ο Χριστός κάνει ένα μεγάλο τραπέζι στο οποίο μας προσκαλεί ο Θεός και μας προσφέρει τον λόγο Του, το Σώμα Του και το Αίμα Του. Αυτή είναι η Ζωή που ψάχνουμε: ο Χριστός! Αφού κοινωνούμε όλοι μας από το ίδιο Άγιο Ποτήριο, γινόμαστε ένα και μεταξύ μας. Όλοι μας ένα με τον Θεό και μεταξύ μας, μια μεγάλη και αληθινή οικογένεια! Όχι τυπικά αλλά πραγματικά και ουσιαστικά! Και αυτή είναι η σημαντικότερη στιγμή της ζωής μας. Αυτό το τραπέζι είναι η Θεία Λειτουργία, το τραπέζι από ξεκινούν, πηγάζουν και τελειώνουν όλα. Δεύτερον, ας ακούσουμε δύο συμβουλές του Μεγάλου Βασιλείου. Η πρώτη είναι «νὰ παίρνουμε ὅ,τι εἶναι χρήσιμο καὶ νὰ μὴ δίνουμε προσοχὴ στὰ ὑπόλοιπα, νὰ μὴν τὰ ἀφομοιώνουμε ὅλα χωρὶς διάκριση, ἄλλα μονάχα ὅσα ὠφελοῦν» και η δεύτερη είναι να μάθουμε να επιλέγουμε, να κρίνουμε και να ξεχωρίζουμε το καλό από το κακό, το σωστό από το λάθος «ἀκολουθώντας τὸ παράδειγμα τῶν μελισσῶν. Οἱ μέλισσες δὲν πετᾶνε σὲ ὅλα τὰ λουλούδια μὲ τὸν ἴδιο τρόπο. Κι ὅπου καθίσουν, δὲν κοιτᾶνε νὰ τὰ πάρουν ὅλα. Παίρνουν μονάχα ὅσο χρειάζεται στὴν δουλειά τους καὶ τὸ ὑπόλοιπο τὸ παρατοῦν καὶ φεύγουν». Δεν υπάρχει ανθρώπινη καρδιά που να μην γλυκαίνετε αυτήν την ώρα με αυτά τα λόγια των Τριών Ιεραρχών και εμείς με ευφροσύνη ψάλλουμε πως όντως είναι «μελίρρυτοι ποταμοὶ τῆς σοφίας οἱ ὁποῖοι πότισαν ὅλη τὴν κτίση μὲ τὰ νάματα τῆς γνώσης τοῦ Θεοῦ».

    ι’. Μ’ αυτές τις σκέψεις, αγαπητοί Χριστιανοί, που πηγάζουν μέσα από την Αλήθεια της Εκκλησίας ας ευχηθούμε, με τις πρεσβείες των Αγίων τριών Ιεραρχών, ότι προσεύχεται και ο λειτουργός Ιερέας για κάθε νέο και νέα «τὴν νεότητα παιδαγώγησον Κύριε». Αμήν!

Εκφωνήθηκε την Τετάρτη 30 Ιανουαρίου 2019 στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Κοζάνης.

25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 - 2021

Γράφει η Μαρία Γογούση, πτυχιούχος του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Πόσα λόγια και πόσες σκέψεις να εκφράσουμε για αυτή την σπουδαία ημέρα για τον έθνος και τον ελληνισμό. Όσα και να πει κανείς είναι λίγα για να περιγράψουν το μεγαλείο της ιστορίας που χαρακτηρίζει την ημέρα αυτή. Φέρνοντας στον νου μας την ιστορική περίοδο της δεκαετίας της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1830 το μυαλό και η ψυχή μας πλημμυρίζουν από αισθήματα δέους για τους ανθρώπους που θυσιάστηκαν για μια ελεύθερη Ελλάδα, για ένα ελεύθερο έθνος.

Μια ημέρα λοιπόν, διπλός εορτασμός. Ελλάδα και χριστιανισμός άρρηκτα συνδεδεμένα ανα τους αιώνες μας θυμίζουν τον ηρωισμό, την πίστη και την τιμή που έχει ο "τίτλος" του Έλληνα χριστιανού. 200 χρόνια από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης και την αναγέννηση του ελληνικού κράτους οι Έλληνες του 2021 τιμούμε τους ήρωες της πατρίδος μας και δοξάζουμε την Υπεραγία Θεοτόκο που δεν έφυγε λεπτό από το πλευρό τους.  Με τον  Ευαγγελισμό της Θεοτόκου αναφερόμαστε στην χαρμόσυνη είδηση για τον χριστιανισμό, της επερχόμενης γέννησης του Υιού του Θεού από την Αρχάγγελο Γαβριήλ προς την Μαριάμ. Ετυμολογικά, η λέξη προέρχεται από το εὐάγγελος εὐ+ἄγγελος/ ἀγγέλω. Η Ευαγγελική αυτή αναγγελία γίνεται αυτόματα η σωτηρία του ανθρώπινου γένους.  Δικαίως λοιπόν, θα λέγαμε έχει οριστεί η 25η Μαρτίου ως ημέρα έναρξης της ελληνικής επανάστασης αφού ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ως αρχηγός της Φιλικής εταιρείας κήρυξε την ελληνική επανάσταση «ὡς εὐαγγελιζομένην τὴν πολιτικήν λύτρωσιν τοῦ Ἑλληνικού Ἔθνους». Η Ελλάδα επαναστατεί εναντίον της οθωμανικής αυτοκρατορίας με σκοπό την απελευθέρωση του ελληνισμού από τα 400 χρόνια σκλαβιάς. Πρόκειται για μια εθνοχριστιανική εξέγερση με σκοπό την εκδίωξη τον αλλοθρήσκων Τούρκων. Οι Έλληνες αγωνιστές γονατίζουν μπροστά στην Θεοτόκο και ζητούν να τους οδηγήσει στην αγαλλίαση. Το «Χαῖρε, Κεχαριτωμένη» γίνεται με την έναρξη της επανάστασης «χαῖρε, ὦ χαῖρε λευτεριά».

Για εμάς λοιπόν, τους σύγχρονους Έλληνες αποτελεί τουλάχιστον υποχρέωση να τιμούμε και να δοξάζουμε τους ήρωες που με αυτοθυσία μας χάρισαν την αναγέννηση. Τους χρωστάμε την ύπαρξη της σημερινής Ελλάδας της ελεύθερης και ανεξάρτητης. Ας τους θυμόμαστε όσο αναπνέουμε και όχι μια μέρα μεσα στον χρόνο. Ας τους θυμόμαστε κάθε φορά που υψώνουμε την σημαία ποτισμένη με το αίμα τους. Κάθε φορά που ο εθνικός ύμνος βγαίνει από τα στόματα μας. Ως απόγονοι των μεγάλων ηρώων έχουμε χρέος να κρατάμε ψηλά τον σταυρό και την σημαία μας. Τον ίδιο σταυρό που κρατούσαν ψηλά αυτοί που μας χάρισαν την ζωή τους. Ας γονατίσουμε ως ένδειξη σεβασμού μπροστά στην πίστη και την πατρίδα. Αθάνατοι στην μνήμη και την ψυχή μας αυτοί που πέθαναν για την ελευθερία.-

Η ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

Ο κάθε άνθρωπος ανάλογα με τα βιώματά του, τις επιλογές του, τα θεμέλια, τις αρχές της ζωής του έχει μια διαφορετική διάθεση στην ψυχή του. Αυτή μπορεί να είναι άλλοτε θετική διάθεση, άλλοτε παθητική ή ουδέτερη και άλλοτε εντελώς ή μερικώς αρνητική.

Οι άνθρωποι που έχουν θετική διάθεση, αγαθή προαίρεση είναι ανοιχτοί ν' ακούσουν κάτι καινούργιο, κάτι όμορφο, κάτι που θα τους βγάλει από τις συνήθειές τους, από τα δεδομένα τους και θα προσπαθήσουν να το ακολουθήσουν. Αυτοί όταν ακούν από τους κατάλληλους, φωτισμένους ανθρώπους το κήρυγμα του Ευαγγελίου πρόθυμα θα το μελετήσουν, θα ρωτήσουν και, αν τους ελκύσει πραγματικά και η ψυχή τους νιώσει ένα άνοιγμα, θα προσπαθήσουν να το εφαρμόσουν. Με ειλικρίνεια, με προσπάθεια, με λεβεντιά.

Οι δεύτεροι, οι παθητικοί ή ουδέτεροι, δεν είναι αρνητικοί στο άκουσμα ενός ωφέλιμου, ευαγγελικού λόγου. Μάλιστα, πολλές φορές ευχάριστα τον ακούν και απολαμβάνουν κουνώντας καταφατικά το κεφάλι. Όμως, η περίπτωσή τους μοιάζει με τους σπόρους που έπεσαν στις πέτρες που όταν άρχισαν να φυτρώνουν ξεράθηκαν γιατί δεν είχαν υγρασία, από την παραβολή του σπορέως. Οι παθητικοί-ουδέτεροι άνθρωποι κοιτούν μα δεν βλέπουν, ακούν μα δεν καταλαβαίνουν. Έχουν στα χέρια τους έναν θησαυρό και τον πετούν στα σκουπίδια για να μην μπουν στον κόπο, να μη χάσουν την βόλεψή τους στην ημιμάθειά τους και τη συνηθισμένη, “ευτυχισμένη” καθημερινότητά τους. Δεν προλαβαίνουν, έχουν δουλειές, λογαριασμούς, διάβασμα, οικογένειες... Εξάλλου, “αυτά είναι ψιλά γράμματα, εμείς πιστεύουμε κι ας μην πάμε την Κυριακή Εκκλησία, κι ας μην κάνουμε προσευχή, αυτά είναι για τους καλόγερους...”.

Οι τελευταίοι, αυτοί που έχουν αρνητική διάθεση, είναι “δηλωμένοι άθεοι” ή πολύ ψαγμένοι ή νεωτεριστές ή μηδενιστές ή “ανθρωπιστές”. Αυτοί, συνήθως, έχουν βρει τω “αλήθεια”, είναι σίγουροι, ξέρουν ότι η πίστη ή -όπως, λανθασμένα, συχνά την αποκαλούν- η θρησκεία είναι συνήθεια του παρελθόντος, των περασμένων, αναλφάβητων γενεών. Οι ίδιοι, ακόμα, πιστεύουν στην ενότητα, την ισότητα, τον ανθρωπισμό, τον πολιτισμό, την απολυτότητα της επιστήμης, την πολιτικοκοινωνική ευημερία και θεωρούν τους πιστούς -και δη τους ιερωμένους-προγονολάτρες, ρατσιστές, οπισθοδρομικούς, χειραγωγισίμους, παραμυθάδες, ουτοπιστές... Όμως, οι ίδιοι, δυστυχώς, αγνοούν την πραγματικότητα που βρίσκεται πίσω από την προσπάθεια των πραγματικών χριστιανών, το Πρόσωπο που προσπαθούν να ερωτεύονται διαρκώς, ν' αγαπούν με όλη τους καρδιά, με όλη τους την ψυχή και όλο τους το νου, αυτό το Πρόσωπο που προσπαθούν να αντικρίζουν αποτυπωμένο πάνω στ πρόσωπο του κάθε ανθρώπου για να τους ωθεί να τους αγαπούν όλους!

Ποιος είναι ρατσιστής; Ο πιστός που θέλει ν' αγαπά κάθε άνθρωπο, ή εσύ που τον κρίνεις για την πίστη του;

Ποιος είναι οπισθοδρομικός και προγονολάτρης; Ο πιστός που προσπαθεί για την πνευματική του ανάπτυξη, την άνοδο στους ουρανοδρόμους του Θεού, ή εσύ που επιμένεις στις ορθολογιστικές και μηδενιστικές σου αντιλήψεις αρνούμενος ν' ακούσεις για Θεό;

Ποιος είναι χειραγωγίσιμος; Ο πιστός που ελεύθερα και από αγάπη παραχωρεί τη βούλησή του στο θέλημα του Θεού γνωρίζοντας οτι Εκείνος, ως παντογνώστης και φιλάνθρωπος, θα την οδηγήσει στο ορθό, ή εσύ που παραχωρείς τη δική σου σε ιδεοληψίες και πολιτικές ιδεολογίες;

Ποιος είναι παραμυθάς; Ο πιστός που ζει την αλήθεια του Χριστού και του Ευαγγελίου μέσα στην Εκκλησία με τα μυστήρια – με κορύφωση τη Θεία Κοινωνία, παρόλο που δεν μπορεί να τα εξηγήσει με ανθρώπινα λόγια, ή εσύ που δέχεσαι άκριτα ό,τι σου πλασάρει η κάθε κυβέρνηση και η παγκόσμια-κοινή γνώμη;

Ποιος είναι ουτοπιστής; Ο πιστός που ελπίζει στο αμέτρητο έλεος του Θεού για τη σωτηρία του, για τη ζωή, ή εσύ που περιμένεις ακόμα το “μεσσία” της κρατικής και της παγκόσμιας οικονομίας, που αναμένεις τα φιλοσοφικά συστήματα να σώσουν την κοινωνία;

Αυτά, που γράφονται με αγάπη και διάθεση συμπροβληματισμού, είναι καλό να μας προβληματίζουν όλους -χριστιανούς και μη- και να χρησιμοποιούμε την κριτική μας ικανότητα, ώστε ελεύθερα να επιλέγουμε το δρόμο της ζωής μας, να μην εφησυχάζουμε, να προσπαθούμε διαρκώς.

Π.Β.

ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ

    Ο Θεός είναι πρόσωπο. Δεν είναι απλά μια “ανώτερη δύναμη”. Οι δυνάμεις βρίσκονται ανάμεσα στα πρόσωπα ή -κατά τη σύγχρονη χημεία- μεταξύ των ατόμων, ελκτικές ή απωστικές. Αν -σύμφωνα με τη χημεία πάντα- ένα άτομο είναι αρνητικά φορτισμένο και ένα άλλο θετικά, έλκονται μεταξύ τους. Βλέπουμε και μέσα στο σύμπαν που “εν σοφία” πλάστηκε από το Θεό ο “θετικός”, ο χαρούμενος, ο φωτισμένος, ο ευλογημένος, ο αγιασμένος άνθρωπος ελκύει τους “αρνητικούς”, τους σκοτισμένους, όσους βρίσκονται εκτός της αλήθειας -της αλήθειας του Χριστού και του Ευαγγελίου- και έχουν καλή διάθεση για να μάθουν, να βρουν, να δεχτούν και να καλλιεργήσουν πρόθυμα το αγαθό στη ζωή τους. Έτσι, ο Θεός δεν είναι απλά μια ελκτική ή μια απωστική δύναμη· ο Θεός για τους χριστιανούς -μα και για όλη την ανθρωπότητα, που ουσιαστικά αποτελείται από εν δυνάμει χριστιανούς και εν δυνάμει αγίους- είναι το κέντρο και η πηγή του επίγειου βίου και της αιώνιας ζωής τους, όπως ο πυρήνας του κάθε ατόμου. Το άτομο είναι όλος ο κόσμος, όλο το σύμπαν και τα ηλεκτρόνια που γυρίζουν σε τροχιές ασταμάτητα γύρω από τον πυρήνα είναι οι άνθρωποι. Τα ηλεκτρόνια θα γυρίζουν είτε σε ζεύγη (και χαρακτηρίζονται συζευγμένα), είτε μόνα τους (και χαρακτηρίζονται μονήρη ή ασύζευκτα). Σε ορισμένες συνθήκες μπορούν να αποσπαστούν από την έλξη του πυρήνα και να απομακρυνθούν από το άτομο  και την τροχιά τους σε αυτό -φαινόμενο που ονομάζεται “ιοντισμός”.

    Βλέπουμε τη σοφία του Θεού και πάλι στη φύση -την οποία παρατηρεί και καταγράφει η επιστήμη,όχι για να καταργήσει τη δύναμη, τη σοφία και την αγάπη του Θεού, αλλά για να Τον δοξάζει και να ωφελείται σε πολλούς τομείς. Ο Θεός, όπως στα ηλεκτρόνια, έδωσε στους ανθρώπους τη δυνατότητα να ζουν είτε μόνοι τους, είτε “συζευγμένοι”, δηλαδή παντρεμένοι, και έτσι να αγωνίζονται να Τον αγαπούν. Τους προίκισε, επιπλέον, με την ελευθερία -δικό Του χαρακτηριστικό- ώστε να επιλέγουν αν θέλουν να παραμένουν πιστοί στην τροχιά τους γύρω Του ή όχι. Τους έδωσε, τέλος, τη δυνατότητα να επιστρέφουν στην τροχιά τους μέσω της εξομολόγησης, του μυστηρίου της μετάνοιας, όπως κάνουν και τα “ιονισμένα” -απομακρυσμένα- ηλεκτρόνια.

    Συνεπώς, ο καθένας με τις επιλογές της ζωής του, έγγαμος ή άγαμος, με καλή διάθεση και προσπάθεια να κρατά πάντα τον Χριστό ως πυρήνα της ζωής του και να πορεύεται προς Αυτόν ακούραστα, υπομονετικά και με αγάπη μπορεί να φτάσει με τη Χάρη Του κοντά Του. Τί λέτε, αν η ζωή μας περιστρέφεται διαρκώς με την Ευχή, όπως τα ηλεκτρόνια, γύρω από τον πυρήνα-Χριστό, Εκείνος δε θα μας σώσει;

Π.Β.

ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Όπως στην γονιμοποίηση το ωάριο και το σπερματοζωάριο, πού είναι "μισά κύτταρα" (επειδή έχουν ένα αντίγραφο του γονιδιώματος και όχι δύο όπως τα υπόλοιπα, δηλαδή, τα σωματικά κύτταρα), προσφέρει το καθένα ό,τι έχει και από δύο γίνονται ένα, το ζυγωτό, έτσι και στον γάμο.

Δύο ξεχωριστά πρόσωπα με το ρόλο του το καθένα, ο άνδρας, ως άνδρας και η γυναίκα, ως γυναίκα, ο καθένας προσφέρει τα χαρακτηριστικά του, τα χαρίσματα του, όλη την εσωτερική του προίκα σε αυτήν την ενότητα (όπως το ωάριο και το σπερματοζωάριο προσφέρουν το καθένα τα χρωμοσώματα που έχουν), και γίνονται οι 2, ένα, μία ουσία, συνουσία, όπως η Αγία Τριάδα. Με την Χάρη του Θεού, οι δύο γίνονται ένα, όπως το ζυγωτό που πολλαπλασιάζεται, διαιρείται, φέρνει "κύτταρα-απογόνους", έτσι κι ο γάμος φέρνει απογόνους, καρπούς της αγάπης των συζύγων, παιδιά, παιδιά που δεν είναι δικά τους (εκείνοι, βέβαια, είναι συνδημιουργοί), παιδιά του Θεού!!!

Π.Β.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΝΔΟΥΪΣΤΙΚΟΥ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΥ

Ως γνωστόν, ησυχαστές-μοναχοί δεν υπάρχουν μόνο στην Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία, αλλά και σε πολλές θρησκείες ανά τον κόσμο. Μία ευρύτερη έννοια με την οποία χαρακτηρίζονται είναι ο «μυστικισμός». Οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι ησυχαστές εκπέμπουν χάρη, γαλήνη και βεβαιότητα, είναι απλοϊκοί και αρκούνται στα λίγα, απαραίτητα για τη ζωή. Αντίθετα, οι Ινδουϊστές, πιο φανταχτερά και πολύπλοκα ενδεδυμένοι, εκπέμπουν σύγχυση και πολλές φορές τρόμο. Άλλη μία διαφορά είναι ο σκοπός της ύπαρξης και η έννοια της λύτρωσης. Για τους Ινδουϊστές λύτρωση, «μόξα», είναι η διακοπή του κύκλου των μετενσαρκώσεων και η «απορρόφηση» από το θείο.

Αντίθετα, οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι μοναχοί-ασκητές αποζητούν την λύτρωση, την κοινωνία με το Θεό, την βασιλεία Του και την αιώνιο ζωή αυτών στην αγκαλιά του Θεού μαζί με τους αδελφούς τους. Επιπλέον, ο μοναχισμός είναι προσιτός και από τις γυναίκες στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Με αυτό το δεδομένο είναι φανερή η ριζοσπαστική για τις παλαιότερες εποχές μα και τις σύγχρονες μέρες σε αναπτυσσόμενες κοινωνίες, εξύψωση της γυναίκας από την Εκκλησία, και η επιδίωξη όχι της ισότητας, όπως υποστηρίζουν διάφορα κινήματα της εποχής μας, αλλά της ισοτιμίας! Συνεχίζοντας, ο Χριστιανός Ορθόδοξος μοναχός βιώνει την Χάρη του Θεού, έχει γίνει «οἶκος» το σώμα του όπου κατοικεί το Άγιο Πνεύμα, «αναπαύεται σε αυτόν ο Κύριος», όπως λένε οι Πατέρες την Εκκλησίας. Η Χάρις του Θεού δίνει χαρίσματα και αρετές, σωματικά και πνευματικά. Το πρόσωπό του είναι ακτινοβόλο, η απλότητά του γίνεται αρχοντιά και ο ίδιος ως Φωτοδόχος, δηλαδή Θεοδόχος, αποτελεί την πηγή φωτός για τον κόσμο, ενός φωτός που πηγάζει από την Αιώνια, Αστείρευτη και Αμετάβλητη Πηγή των Πηγών, τον Χριστό!

Αντίθετα, ο Ινδουιστής όντας εκτός της αλήθειας, της μίας και μοναδικής Αλήθειας του Χριστού, παρόλο που μπορεί να φτάνει σε υψηλά νοητικά επίπεδα και σε ανώτερη χρήση των δυνατοτήτων του, δεν μπορεί να αποτελεί την πηγή του φωτός και την διέξοδο που αποτελεί ο ορθόδοξος μοναχός για τον κόσμο. Όντας κάτι εκτός της Αληθείας το εκμεταλλεύεται ο διάβολος με τους δικούς του απίστευτα πολύπλοκους τρόπους. Τέλος, η εκκεντρική, θα λέγαμε, ένδυση των ινδουιστών εξωτερικεύει την αναζήτησή τους και μια σύγχυση εσωτερική που δεν αναπαύει τον κοσμικό άνθρωπο όπως αναμένουμε από έναν ορθόδοξο μοναχό.

Το Κοινό γνώρισμα των Ινδουιστών μοναχών και των Χριστιανών Ορθοδόξων είναι η εγκράτεια και η σωματική άσκηση. Βέβαια, αυτές εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε περίπτωση. Συνεπώς, οι διαφορές των Ορθοδόξων μοναχών από τους Ινδουιστές δεν περιορίζονται μόνο σε εξωτερικές και εμφανισιακές, αλλά και αυτές ακόμα απορρέουν από την διαφορά στην εσωτερική, πνευματική κατάστασή τους, την ελεύθερη επιλογή τους που εξωτερικεύεται ποικιλοτρόπως.

Π.Β.

ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΣ

 Γράφει η Μαρία Γογούση, πτυχιούχος του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του ο Χριστιανός παλεύει και αγωνίζεται για ένα πράγμα. Να σώσει την ψυχή του από την αμαρτία και τα πάθη. Είναι δύσκολος ο αγώνας και πολλές φορές μας φαίνεται ακατόρθωτο να φτάσουμε στην λύτρωση. Ας γίνουμε όμως πιο συγκεκριμένοι. Πως φτάνουμε την ψυχή μας στην λύτρωση; Πως την κάνουμε να ηρεμήσει από τα πάθη; Φυσικά μέσω της κοινωνίας μας με τον Θεό. Ένας τρόπος είναι η προσευχή που από την μια ακούγεται εύκολο αλλά ίσως είναι ο πιο δύσβατος δρόμος. Η ψυχή του ανθρώπου νοσεί γιατί νοσεί ο νους και ο λογισμός που πάντα στέκεται εμπόδιο την ώρα της προσευχής. Αυτό συμβαίνει γιατί η ψυχή κατά βάθος δεν θεωρεί την προσευχή ανάγκη αλλά καθήκον και βιάζεται να "ξεμπερδέψει".

Η δυσκολία αυτή του νου να συγκεντρωθεί και να αφιερώσει χρόνο στην κοινωνία με τον Θεό χαρακτηρίζεται ως μετεωρισμός της σκέψης. Είναι η στιγμή που ενώ η ψυχή ψάχνει να βρει την γαλήνη ο νους δεν την αφήνει. Είμαστε αδύναμοι μπροστά στον Χριστό μας από την αμαρτία που δεν μας αφήνει να τον δούμε κατάματα και να επικοινωνήσουμε μαζί του.

Ο σύγχρονος άνθρωπος κουράζει τον νου με τα καθημερινά βαρύ και κατά συνέπεια ο νους κουράζει την ψυχή. Για να μπει ο θεός στην ψυχή μας πρέπει να την βρει καθαρή, να την βρει σε προσευχή. Καθημερινός και ολημερίς αγών πρέπει να είναι η προσευχή. Χρειάζεται επιμονή και υπομονή μέχρι να μας ακούσει ο θεός. Άλλωστε είναι εντολή του «Μὴ μετεωρίζεσθε» αλλά «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Α' Θεσ. 5. 17). Αυτό το φαινομενικά άκακο πάθος της ψυχής μας ο μετεωρισμός συμβαίνει γιατί ξεχνάμε ότι ο Θεός είναι πανταχού παρών και αόρατος ακροατής την ώρα της προσευχής και έτσι ο νους μετατίθεται από το ένα γεγονός στο άλλο απομακρύνοντας την ψυχή από τον Δημιουργό της.

Εν κατακλείδι, ο μετεωρισμός είναι άλλο ένα εμπόδιο του πονηρού στην προσπάθεια του να χαθεί η αξία της προσευχής. Εμείς έχουμε χρέος να προσευχόμαστε και να παλεύουμε εσωτερικά με τα πάθη και τις αμαρτίες μας. «Έτσι μόνο θα αξιωθούμε να μπούμε στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία του Θεού. Γιατί από εδώ πρέπει να αρχίσουμε». (Άγιος Πορφύριος).