ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΑΣ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ομοφοβίας θα ήθελα να τοποθετηθώ σχετικά τόσο κοινωνικά όσο και θεολογικά επί του θέματος. Ζούμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της απελευθέρωσης όπου πολλά ζητήματα τα οποία παλαιότερα θεωρούνταν ταμπού τώρα τείνουν προς το απολύτως φυσιολογικό. Αρχικά, πριν εκθέσω τις απόψεις μου θα ήθελα να δώσω έναν σύντομο ορισμό του τι είναι ομοφυλοφιλία. Ως ομοφυλοφιλία λοιπόν ορίζεται η σεξουαλική ελξη προς τα άτομα του ιδίου φύλλου. Ο όρος επινοήθηκε από τον Ούγγρο ιατρό Benkert και αντικατέστησε τους μέχρι τότε χαρακτηρισμούς που παρέπεμπαν στην σεξουαλική ασυδοσία και την ακολασία. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα χρησιμοποιούντο οι ορισμοί κίναιδος και αρσενοκοίτης.

Τα τελευταία χρόνια το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας έχει συζητηθεί τόσο όσο κανένα άλλο. Οι ομοφυλόφιλοι πλέον δεν κρύβονται όπως στο παρελθόν αλλά δηλώνουν ανοιχτά την σεξουαλική τους προτίμηση. Με το πέρασμα των χρόνων οι κοινωνίες καταρρίπτουν τα ταμπού και αποδέχονται με μεγαλύτερη άνεση το διαφορετικό. Αυτό γίνεται αντιληπτό περισσότερο σε χώρες του εξωτερικού αφού στην Ελλάδα  ακόμα δεν έχει πέσει η αυλαία των στερεοτύπων. Η χώρα μας ίσως είναι ακόμα αρκετά συντηρητική σε τέτοιου είδους ζητήματα καθώς τοποθετεί εύκολα ταμπέλες και στοχοποιεί κάθε τι διαφορετικό.

Ωστόσο, τελευταία παρατηρείται μια ελαστικότητα κυρίως από την πλευρά των πολιτικών της χώρας μας και όχι τόσο από τον λαό καθώς η νομιμοποίηση της συμβίωσης των ομοφυλόφιλων ζευγαριών σήκωσε κύματα αντιδράσεων. Έτσι, βλέπουμε ολοένα και  περισσότερο τα άτομα με ομοφυλοφιλικές τάσεις να εκφράζονται με μεγαλύτερη ελευθερία και να διεκδικούν την κοινωνική αποδοχή μέσω διάφορων διαδηλώσεων καθιστώντας το ζήτημα της ομοφυλοφιλίας πλέον κοινωνικό φαινόμενο αλλά και αντικείμενο έρευνας. 

Επομένως, αφού συνδέεται άρρηκτα με την  κοινωνία συνδέεται και με την επιστήμη της θεολογίας καθώς στο κέντρο τοποθετείται ο άνθρωπος. Ένα θέμα λοιπόν που στοχοποιεί τον άνθρωπο και την διαδικασία διαιώνισης του είδους δεν μπορεί να αφήσει αδιάφορη την θεολογία. Η ομοφυλοφιλία λοιπόν, χαρακτηρίζεται ως παρά φύσιν σχέση αφού έρχεται σε αντίθεση με το δημιουργικό σχέδιο του Θεού όπως αυτό αποτυπώνεται στην Παλαιά Διαθήκη "καὶ ηὐλόγησεν αὐτοὺς ὁ Θεός, λέγων• αὐξάνεσθε καὶ πλυθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν" ( Γεν. Α'- 28 ). Αυτό σημαίνει πως για να γίνει ένωση ψυχής και σώματος οι άνθρωποι πρέπει να είναι συμπληρωματικοί και όχι ίδιοι. Δεν μπορούν να ενωθούν δύο άντρες ή δύο γυναίκες καθώς ανατομικά είναι αδύνατον. Επιπροσθέτως, θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στην φυσιολογία των σωμάτων. Πόσο όμορφα και αρμονικά είναι όλα στο ανθρώπινο σώμα. Όλα τα όργανα είναι ίδια και στα δύο φύλα με μόνη διαφορά το αναπαραγωγικό σύστημα το οποίο και ελέγχεται εξ' ολοκλήρου από τον ίδιο τον άνθρωπο. Όλα αυτά ίσως μας δημιουργούν αρνητικές σκέψεις σχετικά με το πώς αντιμετωπίζει η θεολογία γενικά και η εκκλησία ειδικά τους ομοφυλόφιλους συνανθρώπους μας. 

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να σταθούμε σε αυτό που ονομάζουμε αγάπη στην Εκκλησία. Η ίδια αντικρούει και πολλές φορές καταδικάζει τέτοιου είδους συμπεριφορές από το ποίμνιο της αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι τους διώχνει από τους κόλπους της. Ο Χριστός είναι ο μόνος που μπορεί να αγαπήσει αληθινά και χωρίς διακρίσεις. Μην ξεχνάμε ότι θυσιάστηκε για τους αμαρτωλούς. Πριν εξαπολύσουμε κατηγορίες λοιπόν στην Εκκλησία και στους εκπροσώπους της για τις απόψεις τους ας θυμηθούμε ότι η εκκλησία είναι ο Χριστός. Ο Χριστός που δεν τιμωρεί κανέναν αλλά μας δείχνει τον δρόμο της αγάπης. 

Καταλήγοντας, θα ήθελα να τονίσω πως η εποχή της ρευστότητας και των χαλαρών ηθών που διανύουμε δεν βοηθάει ιδιαίτερα την προσωπικότητα του ανθρώπου η οποία πάσχει περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Η εκκλησία επομένως μέσα από το ποιμαντικό της έργο είναι απαραίτητο να δει τον σύγχρονο άνθρωπο, να τον αγκαλιάσει και να του προσφέρει την λύτρωση από τα πάθη της ψυχής και του σώματος. Ο άνθρωπος αισθάνεται την ανάγκη να πιαστεί από την μάνα εκκλησία και να βρει μέσα σε αυτή την αληθινή ζωή. Την ίδια ζωή που πηγάζει από  τον Σταυρό και την Ανάσταση του Χριστού. Η Εκκλησία οφείλει να δέχεται τους πάντες και μέσα από τα μυστήρια να μεταδίδει το σωτήριο μήνυμα του Κυρίου μας σε όλους ανεξαιρέτως.-

ΠΑΣΧΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Συνδυάζοντας το Πάσχα με το καλοκαίρι, αυτόματα μας έρχεται στο μυαλό ο Αύγουστος και η υψίστης σημασίας για την ζωή του κάθε χριστιανού γιορτή που τον συνοδεύει. Και δεν είναι άλλη από την θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ο Αύγουστος είναι μήνας λύτρωσης, αγαλλίασης και ελπίδας. Λύτρωση από τα πάθη, αγαλλίαση από τον πόνο και ελπίδα για την αιώνια ζωή. Κανείς άλλος δεν θα μπορούσε να προσφέρει όλα αυτά με τον θάνατο του παρά μόνο το πρόσωπο που έδωσε ζωή στην πίστη μας και δεν είναι άλλο από την Υπεραγία Θεοτόκο. Μητέρα θεού και μητέρα όλων των ανθρώπων, γέννησε τον σωτήρα του κόσμου και μέσα από τον θάνατο της γεννιέται ξανά η ελπίδα για Σωτηρία και η προσμονή για την βασιλεία των ουρανών. Δεν υπάρχει θάνατος παρά μόνο αιώνια ζωή. Με την θεομητορική αυτή εορτή ο θάνατος εκφράζεται με χαρά και όχι με λύπη. Με την άνοδο της παρθένου στον ουρανό ο άνθρωπος προετοιμάζεται για την προσωπική πορεία προς την Ανάσταση και την ζωή μακριά από τον φόβο. 

Δεύτερο Πάσχα λοιπόν και ευθύς καταλαβαίνουμε την σπουδαιότητα και το μεγαλείο της εορτής αφού «τάφος καὶ νέκρωσις οὐκ ἐκράτησεν» (κοντάκιο εορτής). Δικαίως λοιπόν αποτελεί Πάσχα, καθώς τιμάται η "Μετάστασις" του σώματος της Θεοτόκου στον ουρανό. Εξάλλου Πάσχα σημαίνει διάβαση, μεταφορά, αλλαγή από το ένα μέρος στο άλλο. Έτσι και η μητέρα της ζωής "διαβαίνει" προς την αιώνια την«όντως ζωή». 

Το ιερό της σώμα αφού παρέμεινε για λίγο στον τάφο μετά τον θάνατο της έφυγε στους ουρανούς αιωνίως μαζί με την ψυχή της. Το σώμα που κατοίκησε μέσα του ο Υιός του Θεού, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, το σώμα που είναι αγιώτερο από τους Αρχαγγέλους, δεν έχει θέση σε τάφο κάτω από την Γη. Η θέση της Παναγίας είναι δίπλα στον Υιό της ως "Βασίλισσα" του κόσμου. 

Πολλοί Πατέρες της Εκκλησίας μας έχουν γράψει και έχουν δοξάσει την Υπεραγία Θεοτόκο. Μεταξύ αυτών και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ο οποίος κάνει λόγο για τον φυσικό θάνατο της Θεοτόκου λόγω της αδαμικής καταγωγής της αλλά εν συνεχεία παρατηρεί ότι ξαναπαίρνει πίσω την άφθαρτη ζωή της. Με την μετάσταση της αρχίζει η δεύτερη ύπαρξη που της χαρίζει ο υιός της. 

Δεδοξασμένη, Παντάνασσα, κεχαριτωμένη η Αειπάρθενος Μαρία μεριμνεί για όλους εμάς στέλνοντας φως στις σκοτισμένες ψυχές γεμίζοντας τες με ελπίδα και γαλήνη. Παρηγοριά για τον κάθε χριστιανό η μητέρα του Κυρίου μας, μας αγκαλιάζει και μας προστατεύει. Ακούει κάθε μας επιθυμία και μας απλώνει το χέρι Της για να φτάσουμε όσο πιο κοντά γίνεται στην Βασιλεία. Γίνεται γέφυρα και ενώνει τον παράδεισο με την Γη, το τώρα με το αιώνιο.-

ΑΙΤΙΑ ΘΑΝΑΤΟΥ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Πόσες φορές σαν χριστιανοί έχουμε αναρωτηθεί ποιο να είναι άραγε το ύψιστο αγαθό που χάρισε ο Θεός στον άνθρωπο. Ακόμα και αν το έχουμε κάνει, πάει το μυαλό μας στην αγάπη; 

Και όχι δεν εννοώ την αγάπη αυτή του μυαλού την απλή την καθημερινή που ακούμε γι' αυτήν συχνά, αλλά την σταυρική αγάπη. Αυτή του Χριστού μας. Την αγάπη που οδήγησε έναν Θεό στον θάνατο. Πόσο αντιφατικό ακούγεται αυτό  αλλά και συγχρόνως πόσο μεγαλειώδες όπου μόνο ένας Θεός που αγάπησε τόσο το Δημιούργημα του θα πέθαινε γι'αυτό. Ο Θεός στέλνει τον μονογενή Υιό του στην γη και ήδη από την γέννηση του αρχίζει το μαρτύριο τους σκοπό την σωτηρία του ανθρώπου. Η θυσία του Κυρίου μας είναι η μεγαλύτερη απόδειξη αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος αμαρτάνει και ο Θεός τον συγχωρεί ξανά και ξανά, διαγράφει κάθε του παράπτωμα και τον επαινεί χαρίζοντας του την αθανασία της ψυχής καθώς με την σταυρική θυσία και την Ανάσταση του ο κύριος ημών Ιησούς Χριστός νικάει την μεγαλύτερη απειλή του ανθρώπου τον θάνατο. Μας θέλει κοντά του ο Θεός και αν το μαρτύριο αυτό του Υιού Του δεν είναι η απόδειξη της μεγαλοψυχίας του τότε τι είναι;

Αυτή η θυσία του Θεού πρέπει να μας συγκινεί και να καταβάλει ολοκληρωτικά το πνεύμα μας για να μπορέσουμε να την ζήσουμε και εμείς μέσα στην καρδιά μας. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να αγαπήσουμε τον συνάνθρωπο μας. Αυτό φυσικά είναι το καλύτερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε. Αντί αυτού όμως ο άνθρωπος συνεχίζει να αμαρτάνει και να παρεκκλίνει από τον δρόμο του Γολγοθά. Και δικαίως θα λέγαμε συμβαίνει αυτό καθώς είμαστε πολύ μικροί για να μπορέσουμε να αισθανθούμε και να καταλάβουμε το μεγαλείο αυτής της αγάπης. Δεν είμαστε άξιοι για μια τόσο αγνή και ταυτόχρονα θυσιαστική αγάπη. Και ίσως τελικά να μην αξίζουμε και όλο αυτό το μαρτύριο. 

Μόνο στο πρόσωπο του Χριστού μας μπορούμε να την διακρίνουμε. Μετά από τόσα μαρτυρία, χλευασμό και ταπείνωση το μόνο που θέλει είναι να μας δείξει πόσο μας αγαπάει και ότι μας συγχωρεί τα πάντα. "Πάτερ ἄφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι" (Λουκ. κγ' 34). 

Εμείς οι άνθρωποι αν μας ταπεινώσουν και αν τολμήσει κάποιος να μας πει άσχημη κουβέντα αμέσως σηκώνουμε ανάστημα. Και αυτός ο εγωισμός είναι ο λόγος που δεν μπορούμε να γευτούμε ούτε στο ελάχιστο την σταυρική αγάπη. Όπως πολύ χαρακτηριστικά αναφέρει ο γέρων Εφραίμ ο Φιλοθεΐτης το μόνο που προσφέρουμε εμείς στον Χριστό είναι μια σωρεία αμαρτημάτων ως ευγνωμοσύνη για την θεία Του Σταύρωση. 

Αν κάτσουμε και μελετήσουμε όλο το μαρτύριο του κυρίου μας τότε η καρδιά μας θα καεί από την Αγάπη του. Είναι τόσο βαθιά και τόσο μεγάλη η θυσία που ανθρώπινος νους δεν μπορεί να την καταλάβει. Δεν ζήτησε ποτέ από την άνθρωπο ο Θεός θυσία σταυρική για να αποδείξει την αγάπη του προς αυτόν. Αντίθετα ο ίδιος ο Θεός πεθαίνει μαρτυρικά για να αποδείξει σε εμάς την δική του αγάπη. Ας αναλογιστούμε λοιπόν έστω και για λίγο πως θα καταφέρουμε να φανούμε αντάξιοι της επιθυμίας του να μας σώσει από την κόλαση. Ας νιώσουμε για λίγο το μαρτύριο του κυρίου μας για να  βρούμε αγάπη στην ψυχή μας. Την ίδια αγάπη του κύρη του Χριστού μας. Ίσως καταφέρουμε να σωθούμε.-

Η «ΑΝΤΑΜΟΙΒΗ» ΤΗΣ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗΣ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Διαβάζοντας την λέξη ταπείνωση σίγουρα στους περισσότερους η πρώτη σκέψη που έρχεται στο μυαλό δεν είναι και τόσο θετική. Με τον όρο ταπείνωση αμέσως φωτογραφίζουμε έναν άνθρωπο άβουλο, εσωστρεφή χωρίς δύναμη και αντοχή. Αυτό όμως βλέπουμε εμείς με τα δικά μας μάτια γιατί στα μάτια του Θεού κάθε άλλο παρά αδυναμία δεν είναι η ταπείνωση. Για τον κύριο μας είναι το μεγαλύτερο όπλο ενός ανθρώπου έναντι στα πάθη και η μεγαλύτερη ανταμοιβή του Θεού προς τον άνθρωπο καθώς μέσω της ταπείνωσης η αξία του ανθρώπου ανεβαίνει στα μάτια του Θεού.

Μέρα με την μέρα, χρόνο με τον χρόνο οι εποχές αλλάζουν, οι άνθρωποι εξελίσσονται, οι απαιτήσεις της καθημερινότητας γίνονται ολοένα και περισσότερες και ο άνθρωπος με την σειρά του ολοένα και πιο κενόδοξος. Και εδώ είναι που πρέπει να σταθούμε. Στην κενοδοξία που είναι η  μεγαλύτερη απειλή του ανθρώπου· μια απειλή που στοχεύει κατευθείαν στην ψυχή του και την λερώνει. Τι θα πει όμως ακριβώς κενοδοξία;  Αν θέλαμε να δώσουμε έναν ορισμό θα λέγαμε πολύ απλά ότι είναι η καινή δόξα, μια δόξα χωρίς αντίκρυσμα. Και τι να την κάνεις την δόξα χωρίς την επιβράβευση; 

Τι να την κάνεις την λάμψη που βάση της έχει το σκοτάδι;

Αληθινή λάμψη βρίσκουμε μόνο δίπλα στον Κύριο μας και είναι αυτή που εκπέμπει το πρόσωπο του μια λάμψη τόσο καθαρή που την ζηλεύεις, που σίγουρα δεν προέρχεται ούτε από υλικά αγαθά ούτε από τα όμορφα λόγια που δοξάζουμε τον Θεό Πατέρα μας! Προέρχεται από μια μόνο λέξη που για τον Χριστό μας είναι η πιο όμορφη. Την ταπείνωση. Αυτή μας διδάσκει, αυτό μας λέει και μας το αποδεικνύει με την σάρκωση του όπου με αυτό τον τρόπο αρνήθηκε την δόξα της Θεότητος και έλαβε την μορφή του πιο ταπεινού ανθρώπου που γνώρισε ποτέ αυτός ο κόσμος. Την ταπείνωση αυτή παραδέχεται και αποδέχεται και ο ίδιος λέγοντας πως ο πατέρας του είναι ανώτερος από αυτόν. «Ὅτι ὁ Πατήρ μου μείζων μού ἐστι» ( Ιωάννου ιδ' 28 ). Μέσω της σάρκωσης ταπεινώθηκε ως δούλος που ήταν συγχρόνως Θεός. Αντιμετωπίστηκε ως ο φτωχότερος των φτωχών όντας ο πιο πλούσιος. Ένας θεός γίνεται φτωχός για να γίνει ο άνθρωπος πλούσιος μέσα από την φτώχεια του. Πόσο μεγαλειώδες είναι αυτό και πόσο δύσκολο μοιάζει στα δικά μας μάτια. Όλη του η ζωή είναι ένα παράδειγμα ταπείνωσης που οδηγεί στην αληθινή δόξα. Και αυτό ακριβώς είναι που ζητάει από μας. Να είμαστε ταπεινοί και να τρέχουμε στην αγκαλιά του που είναι πάντα ανοιχτή να μας δεχτεί. 

Δεν είναι αδυναμία λοιπόν να είσαι ταπεινός ας δώσουμε μια πιο φωτεινή έννοια στην λέξη. Είναι η δύναμη με την οποία ο ίδιος ο Θεός τροφοδοτεί την ψυχή μας για να παραμείνει όσο το δυνατόν πιο καθαρή γίνεται έως ότου την ανταμείψει με την Βασιλεία των Ουρανών.-

ΚΑΘΑΡΣΗ ΨΥΧΗΣ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Δεν είναι εύκολο να κρατήσεις καθαρή την ψυχή. Δεν είναι απλή υπόθεση να καταφέρεις να σταθείς απέναντι στα πάθη. Είμαστε αδύναμοι εμείς οι άνθρωποι και δεν μπορούμε να βγούμε από την αμαρτία. Ή μάλλον δεν θέλουμε καθώς όσο εύκολα μπορείς να αμαρτήσεις τόσο δύσκολο είναι να παραδεχτείς ότι αμάρτησες. Πως να κοιτάξεις κατάματα τον κύριο και να του ζητήσεις συγνώμη; Αυτό το αίσθημα της ενοχής μας κρατάει πίσω και μας απομακρύνει ίσως από το πιο σημαντικό μυστήριο της Εκκλησίας μας, την εξομολόγηση. Για μας τους ανθρώπους που ο εγωισμός μας καταστρέφει πνευματικά μια απλή συγνώμη φαντάζει Γολγοθάς. Και το χειρότερο είναι ότι στα δικά μας ανθρώπινα μάτια μοιάζει με τον ίδιο Γολγοθά που ανέβηκε ο Χριστός για να μας αποδείξει πόσο σημαντικό είναι αυτό ακριβώς το οποίο εμείς φοβόμαστε. Η μετάνοια. Ποιος είναι ο πραγματικός λόγος του μαρτυρίου του; Να μας συγχωρήσει και να μας δεχτεί στην αγκαλιά του με όλα μας τα πάθη και τις αμαρτίες. Κι όμως ακόμα και η θυσία του αυτή δεν μας φτάνει, δεν μας είναι αρκετή για να μπορέσουμε να πέσουμε στα γόνατα και ζητήσουμε συγνώμη. Είμαστε περήφανοι εμείς οι άνθρωποι. 

Είναι πολύ σημαντικό να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την αξία της μετανοίας και της εξομολόγησης. Μέσω αυτής ο άνθρωπος λυτρώνεται και βρίσκει γαλήνη η ψυχή του που τόσο ταλαιπωρείται μέσα στα χρόνια. Οι μέρες περνάνε, οι μήνες φεύγουν, και τα χρόνια τρέχουν με τέτοιο ρυθμό που το τέλος της ζωής έρχεται όλο και πιο κοντά μας. Είναι χρέος μας να φροντίζουμε την ψυχή μας. Ήδη από την δημιουργία του ο άνθρωπος αμαρτάνει και η αμαρτία είναι αυτή που του στερεί τον Θεό και τον κρατάει σε απόσταση από αυτόν. Όταν το σώμα μας αμαρτάνει η ψυχή μας νοσεί και το μόνο φάρμακο είναι ο ίδιος ο Χριστός. Η θεραπεία που χρειάζεται η ψυχή είναι η μετάνοια. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Αγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος «δια της αμαρτίας ο διάβολος έτρωσε, δια της μετανοίας ο Χριστός εθεράπευσε». Είναι τόσο μεγάλη η αγάπη του Θεού που πάντα μας δίνει την ευκαιρία να έρθουμε κοντά του μέσω της εξομολόγησης. Και αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο θα ρίξουμε το τοίχος της αμαρτίας για να μπορέσουμε να δούμε ξανά τον Θεό. Ας αφήσουμε λοιπόν τον εγωισμό στην άκρη γιατί μια μικρή συγνώμη προς τον Θεό φτάνει για να μας χαρίσει την ουράνια βασιλεία.

Τι είναι λοιπόν μια συγνώμη μπροστά στον παράδεισο; .-

Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Ακούμε συχνά πολλούς να λένε "καλά γιατί νηστεύεις; Φάε, δεν κάνει για τον οργανισμό σου η νηστεία". Μια χιλιοειπωμένη δικαιολογία για να αποφύγουμε την νηστεία και να απαλλάξουμε τον εαυτό μας από μια δοκιμασία που ίσως να μην έχουμε την αντοχή να ολοκληρώσουμε. Συνήθως αυτό παρατηρείται κατά πλειοψηφία σε εφήβους και νέους ανθρώπους οι οποίοι παρεκκλίνουν από τους κόλπους της εκκλησίας και άλλοτε στέκονται απέναντι της βάζοντας στοπ στον δρόμο που οδηγεί στον Χριστό. Πολλές είναι απόψεις περί νηστείας. Ο κάθε άνθρωπος κάνει τον αγώνα του και νηστεύει για τους δικούς του λόγους. Κάποιοι όπως λένε για αποτοξίνωση, κάποιοι άλλοι για δίαιτα, άλλοι για να δουν απλά τα όρια τους και πόσο μπορούν να αντέξουν. Αλλά υπάρχουν και αυτοί που χρησιμοποιούν την νηστεία ως μέσο προετοιμασίας για να δεχτούν μέσα τους τον ίδιο τον Χριστό. 

Οι τελευταίοι είναι αυτοί στους οποίους πρέπει να επικεντρωθούμε.

Η νηστεία για τον κάθε χριστιανό είναι το κεφαλόσκαλο θα λέγαμε της πίστης μας σε μια σκάλα που οδηγεί στον ακρογωνιαίο λίθο της ζωής μας που δεν είναι άλλος από τον Χριστό. Μας προετοιμάζει η νηστεία να δεχτούμε μέσα μας τον κύριο μέσω της Θείας Ευχαριστίας. Δεν είναι θέμα μόνο σωματικό αλλά  γίνεται κάθαρση ψυχής και πνεύματος για να μπορούμε να συμμετέχουμε στο μυστήριο των μυστηρίων. Από κτίσεως κόσμου και δημιουργίας ανθρώπου η νηστεία είναι θείο πρόσταγμα και ένας αρχαίος θεσμός που συνόδευε την ζωή των ανθρώπων. Η πρώτη εντολή του Θεού ήταν η νηστεία αφού και ο Χριστός μας νήστευε. Πολλές φορές συνοδεύονταν από ένα αίσθημα πένθους και μετανοίας. Ο Κύριος όμως, οι Απόστολοι και πάντες οι Άγιοι της εκκλησίας μας σφραγίζουν με την νηστεία τον δρόμο προς την βασιλεία των ουρανών. Γι'αυτό και η εκκλησία μας θεώρησε την νηστεία ως θησαυρό των αγωνιστών αλλά και υπόθεση ψυχής. Στο σώμα μας κατοικεί ψυχή αθάνατος που προσμονεί να επιστρέψει στον Δημιουργό της. Τι πιο όμορφο και ηθικό απ'το να την φροντίζουμε και να την κρατάμε καθαρή. 

Δεν είναι ταπείνωση η νηστεία, δεν είναι μετάνοια και θλίψη. Είναι όπλο και η ασπίδα της ζωής έναντι στα πάθη και τις ορμές. Ο γέροντας Ιάκωβος Τσαλίκης έλεγε «η νηστεία είναι εντολή Θεού. Μην ακούτε που τα λένε οι καλόγεροι. Όχι. Τα λέει ο Θεός». Πως μπορούμε εμείς λοιπόν να πάμε ενάντια σε αυτό που θέλει ο Κύριος; Είναι δύναμη η νηστεία, δύναμη που μας δίνει ο ίδιος ο Κύριος για να αντέξουμε και να παλέψουμε στον αγώνα της ζωής. Πως να απορρίψεις τέτοιο δώρο; 

Το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε εμείς σαν άνθρωποι ως δούλοι Θεού είναι το αξιοποιήσουμε για να κρατήσουμε ασφαλές και καθαρό το σώμα μας. Τον ναό της άφθαρτης και αθάνατης ψυχής μας έως ότου την παραδώσουμε στον κύριο. Οφείλουμε να την παραδώσουμε καθαρή όπως μας την χάρισε γεμάτη αγάπη και φως.-

ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Διανύουμε την Μεγάλη Εβδομάδα, την εβδομάδα των Παθών του Κυρίου μας. Εν όψη λοιπόν της Λαμπρής Αναστάσεως αλλά και με αφορμή τα γεγονότα των ημερών ήθελα να μοιραστώ τις σκέψεις μου σχετικά με το κακό και γιατί αυτό να επιτρέπεται από τον θεο. Με δεδομένη την κατάσταση του φετινού Πάσχα καθώς δεν θα είναι το ίδιο με άλλες χρονιές είναι λογικό να μπαίνουν στο μυαλό μας διάφοροι λογισμοί και να μας κυριεύει η απελπισία που γεννά η αρρώστια και ο θάνατος του καιρού μας. 

Το πρώτο σημείο το οποίο θα ήθελα να αναλύσω είναι ο θάνατος. Σαν Ορθόδοξοι Χριστιανοί είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει θάνατος αφού έχει νικηθεί. Αυτό άλλωστε θα δοξάσουμε σε λίγες μέρες. Η νίκη αυτή του θανάτου από τον κύριο μας "θανάτῳ, θάνατον πάτησας" είναι η απόδειξη ότι το κακό που βλέπουμε εμείς είναι η αρχή της πορείας προς την Ανάσταση και την αιώνια ζωή. 

Αναλυτικότερα, στην Παλαιά Διαθήκη με το προπατορικό αμάρτημα ο άνθρωπος χάνει την αθανασία του και επέρχεται σε μια κατάσταση φθοράς και θανάτου. Με την ενανθρώπιση όμως του Θεού λόγου "ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο" στην Καινή Διαθήκη ο θάνατος -που φάνηκε σαν τιμωρία του Θεού προς άνθρωπο- νικήθηκε με σκοπό ο άνθρωπος να τοποθετηθεί ξανά στον παράδεισο. Ας παρομοιάσουμε λοιπόν την πτώση αλλά και την Ανάσταση με τα γεγονότα του σήμερα. Ο Θεός ποτέ δεν ήταν και ποτέ δεν θα είναι τιμωρός μόνο Σωτήρας. Συχνά οι σκέψεις μας είναι γιατί να υπάρχει το κακό και γιατί ο Θεός να το επιτρέπει; Η απάντηση είναι πολύ απλή. Είμαστε άνθρωποι και αν καταλαβαίναμε την βούληση του Θεού και όλες τις ενέργειες του τότε δεν θα ήταν θεός, θα ήμασταν το ίδιο. Είναι λάθος να προσπαθούμε να αναλύσουμε τον Θεό. Αυτός ξέρει τι κάνει. Είναι λάθος να προσπαθούμε να καταλάβουμε αυτά που δεν βλέπουμε, γιατί πίσω από αυτά που συμβαίνουν στον άνθρωπο υπάρχει ο Θεός ο οποίος είναι πανταχού παρών και παρεμβαίνει. Ας του έχουμε λοιπόν εμπιστοσύνη και η θεία δίκη θα σώσει όλους τους ανθρώπους από τα δεινά. Αυτό άλλωστε είναι και το μοναδικό που μας ζητάει• την εμπιστοσύνη μας.

Εν συνεχεία, αυτό που αξίζει να τονίσουμε είναι ότι το κακό είναι ανυπόστατο δεν υπάρχει δηλαδή, παραμονο παίρνει υπόσταση από την προαίρεση των ελλόγων όντων αλλά και την παρέμβαση του διαβόλου. Επομένως καμία σχέση δεν έχει ο Θεός με το κακό. Εμείς οι άνθρωποι φταίμε. Ακόμα και για το προπατορικό αμάρτημα που αναφέραμε παραπάνω εμείς ευθυνόμαστε. Ο Θεός είναι πάντα έτοιμος να μας συγχωρήσει. Έτσι το μόνο που πρέπει να σκεφτόμαστε είναι "Δίκαιος εἶ Κύριε, καὶ εὐθείαι αἱ κρίσεις σου" ( Ψαλμ. ΡΙΗ 137). 

Εν κατακλείδι, θέλω να σημειώσω και ας το αναλογιστούμε αυτό ο καθένας με τον εαυτό του πως το μόνο εύκολο είναι να τα βάζουμε με τον Θεό. Είναι εύκολο να λέμε ότι αφού επιτρέπει το κακό δεν είναι θεός Αγάπης. Με αυτό τον τρόπο δεν αναγνωρίζουμε τα δικά μας λάθη έτσι ώστε να μην έρθουμε αντιμέτωποι με τις ευθύνες των πράξεών μας. 

Δεν είναι ανάγκη να προσπαθούμε να αναλύσουμε τον Θεό γιατί χάνεται το μυστήριο. Αυτό που αξίζει είναι να περιμένουμε την Ανάσταση που είναι κοντά.

    Χριστός Ανέστη!

ΚΛΗΣΗ ΣΤΟΝ ΘΕΟ

Γράφει η Μαρία Γογούση, απόφοιτη του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Με την δημιουργία του ο άνθρωπος τοποθετείται στον παράδεισο όπου εκεί βρίσκεται τιμημένος με το κατ'εικονα και το καθ'ομειωση όπως αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη. Εκεί βλέπουμε τον άνθρωπο να ζει σε μια αρμονική κατάσταση απαλλαγμένος από κάθε πρόβλημα και πειρασμό. Μια κατάσταση χάριτος θα λέγαμε έχοντας ως στόχο να φτάσει όσο πιο κοντά γίνεται στον δημιουργό του αφού ο Θεός τον δημιούργησε "φυσιν αναμάρτητο" δίνοντας του έτσι την δυνατότητα ομοίωσης του με το θείο.

Ένα ακόμα σημαντικό πλεονέκτημα του ανθρώπου όντας στον παράδεισο ήταν η άμεση επικοινωνία του με τον Θεό. Όταν λέμε άμεση κυριολεκτούμε. Είχαν οι πρωτόπλαστοι την χαρά μιας όμορφης και μοναδικής σχέσης, να συναντούν τον Θεό και να συνομιλούν μαζί του. Έτσι, ο άνθρωπος ήταν πάντα κοντά στον δημιουργό πατέρα και ακολουθούσε τα βήματα του. Πέραν όμως του αναμάρτητου ο άνθρωπος δημιουργήθηκε και "θελήσει αυτεξουσιος" έχοντας την ελευθερία της επιλογής να αμαρτήσει όπως και έκανε. Με το προπατορικό αμάρτημα επιλέγει να εναντιωθεί στον Θεό και να απομακρυνθεί από αυτον χάνοντας όλες τις αρετές που απολάμβανε αλλά κυρίως χάνοντας την επικοινωνία μαζί του. Πλέον δεν τον βλέπει και δεν συνομιλεί με τον δημιουργό του  μεταφέροντας την συνέπεια αυτή σε όλο το ανθρώπινο γένος.

Μπορεί λοιπόν να κληροδοτήθηκε η αμαρτία αλλά ο άνθρωπος δεν έπαψε ποτέ να ελπίζει στην επιστροφή του προς τον Θεό και να παλεύει για αυτήν. Αποκτώντας αδυναμίες και καθώς είναι πια ψυχικά ευάλωτος νιώθει την ανάγκη στήριξης από κατι μεγάλο και δυνατό. Κάτι ή κάποιον πιο δυνατο από τον ίδιο. Χρειάζεται ένα στήριγμα και έναν οδηγό για να πορευτεί στην γεμάτη πάθη ζωή του. Νιώθει λοιπόν την ανάγκη να εναποθέσει τις ελπίδες του στον βασιλέα των ουρανών έτσι ώστε να νιώθει ασφαλής και σίγουρος. Βρίσκει τρόπο και συνομιλεί ξανά με τον κύριο μέσω της προσευχής και αφού ο Θεός είναι πανταχού παρών τον ακούει και εκπληρώνει κάθε του επιθυμία.

Συνεπώς, μέσω της προσευχής ο άνθρωπος ενώνεται ξανά με τον Θεό. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος προσευχή είναι "συνουσία και ένωση του ανθρώπους με τον Θεό". Εδώ είναι αναγκαίο να επισημάνουμε το δύσκολο κομμάτι της προσευχής. Όσο απλή και αν φαίνεται η όλη διαδικασία της προσευχής είναι ακόμα πιο δύσκολο να καταλάβουμε το βαθύ της νόημα. Δεν είναι εύκολο να ταπεινωθείς, δεν είναι εύκολο να παρακαλέσεις για βοήθεια και ελεημοσύνη. Γίνεται όμως εφικτό όταν η δύναμη της πίστης νικάει τον εγωισμό μας και όπως ο άσωτος υιός επιστρέφει στον πατέρα του έτσι και εμείς γυρνάμε στον δημιουργό μας. Αν θέλαμε να δώσουμε έναν απλό ορισμό για την έννοια της προσευχής θα λέγαμε ότι είναι η ομολογία της πίστεως μας προς τον Θεό. Καθώς λοιπόν ομολογούμε την πίστη μας και ζητάμε την βοήθεια του καταθέτουμε εμπρός του όλα όσο κρύβουμε στην ψυχή μας. Πόνο, δάκρυα, πάθη και του ζητάμε να μας τραβήξει από την επίγεια κόλαση. 

Δεν υπάρχει περίπτωση να μην μας απαντήσει• ένας πατέρας πάντα ανταποκρίνεται στα αιτήματα των παιδιών του. Ίσως κάποιες φορές να μην μας αρέσει η απάντηση που θα πάρουμε, ίσως να είναι πιο σκληρή από ότι περιμένουμε. Αρκεί μόνο μια σκέψη "ΑΥΤΟΣ ΞΕΡΕΙ". Εμείς στρεφομαστε σε αυτόν. Δεν έχει ανάγκη ο Κύριος την δική μας προσεχή αλλά εμείς έχουμε ανάγκη την δική του συμβουλή. Οποίο και αν είναι το θέλημα του πρέπει να γίνεται αποδεκτό γιατί μονο έτσι απαλύνουμε τον πόνο και φεύγουμε μακριά από την αμαρτία. Στην αρένα της ζωής έχουμε ως όπλο την προσευχή οπλισμένο με θέληση και αποδοχή στο θέλημα Του.

ΓΑΜΟΣ ή ΜΟΝΑΧΙΣΜΟΣ

Γράφει ο Θεόδωρος Χατζηευστρατίου, φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής & Κοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ.

    «Ἅγιοι γίνεσθε, ὅτι ἐγὼ ἅγιός εἰμι»: αυτός είναι ο σκοπός της ζωής του ανθρώπου. Να γίνει κατά χάριν θεός, να γίνει Άγιος! Η Εκκλησία δεν χαϊδεύει τα αυτιά, ούτε ωραιοποιεί καταστάσεις, μιλά με την γλώσσα της ευθύνης και της αγάπης και θέτει τον αδιάψευστο στόχο της ζωής του ανθρώπου: να φθάσει και να μοιάσει το πλάσμα τον Δημιουργό του. Και δύο δρόμους ζωής για να φθάσει ο άνθρωπος στον σκοπό του οριοθετεί η Εκκλησία από την εμπειρία της: τον Γάμο και τον Μοναχισμό. Ο Γάμος είναι ο κανόνας στην χριστιανική ζωή και όπως κάθε κανόνας έχει την εξαίρεσή του, η εξαίρεση είναι ο Μοναχισμός.

    Ο Γάμος είναι η ένωση δύο προσώπων, ενός άνδρα και μίας γυναίκας, με στόχο ο άνθρωπος να βγει από τον εγωισμό του και να μάθει καλύτερα τον εαυτό του, να μάθει στην διαρκή συμβίωση και συμπόρευση, κοινωνία και παραχώρηση, να ασκείται στην αγάπη, να αντιμετωπίζει κοινώς με το άλλο του μισό τα πάντα, και χαρές και λύπες, να δημιουργήσει κοινωνία προσώπων και οικογένεια (αν του δώσει ο Θεός) με προοπτική την θέωση. Η δυαδική κοινωνία της συζυγίας αποτελεί αντανάκλαση της τριαδικής κοινωνίας του Θεού, μίας κοινωνίας προσώπων, μίας κοινωνίας ελευθερίας και αγάπης. Ο άνδρας από μόνος του και η γυναίκα από μόνη της αποτελούν μισά όντα. Ολοκληρώνονται όταν ενώνονται συναπτόμενοι «εἰς γάμου κοινωνίαν». Έτσι, ολοκληρωμένος άνθρωπος είναι το ζευγάρι.  

    Ο Μοναχισμός αποτελεί έναν διαφορετικό τρόπο άσκησης και αποτελεί ειδική κλήση από τον Θεό στον οποίο κύριο χαρακτηριστικό είναι η αναχώρηση από τα εγκόσμια και η εγκαταβίωση μόνος του ή σε κοινόβιο με καθημερινότητα την προσευχή, την καλλιέργεια και την επίδοσή του στις αρετές της παρθενίας, της υπακοής και της ακτημοσύνης και με μοναδική μέριμνα την ολοκληρωτική αφοσίωση στον Θεό.

    Και οι δύο οι δρόμοι είναι ευλογημένοι, έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά και μοναδικές πνευματικές εμπειρίες, ανεπανάληπτες χαρές αλλά και πολλές δοκιμασίες και δυσκολίες. Ο σκοπός είναι κοινός: η θέωση. Δεν είναι κανένας ανώτερος του ενός ή κατώτερος του άλλου. Είναι εξίσου ευλογημένοι δρόμοι που καλείται να ακολουθήσει ο άνθρωπος. Αυτοί οι δρόμοι μας υπενθυμίζουν και μας τονίζουν ότι δεν υπάρχει αλλού χαρά και ζωή εκτός από Αυτόν που είναι η πηγή τους και τα παρέχει στον καθένα μας, τον Θεό.

    Σήμερα ο άνθρωπος, όσο ποτέ άλλοτε, επαναστατεί και πάλι εναντίον του Θεού και στην θύελλα που σηκώνει παρασύρει και τον θεσμό του Γάμου. Άνθρωποι απροετοίμαστοι που νομίζουν ότι ο Γάμος είναι μία πλάκα, που νομίζουν ότι ακόμα πρέπει να διατηρούν τις ίδιες παλιές συνήθειες, που δεν είναι πρόθυμοι να ρίξουν το "εγώ" τους, που θεωρούν ότι είναι ξεπερασμένα η πιστότητα και οι αμοιβαίες παραχωρήσεις, που δεν ξέρουν τι σημαίνει στεφάνι, δαχτυλίδι και κοινό ποτήριο, δέσμευση, θυσία, που κάνουν ένα παιδί, έτσι για "να αφήσουν το όνομα" και που μόνο ξέρουν να λένε «σ΄ αγαπώ» αλλά δεν μπορούν να το δείξουν και να το προσφέρουν γιατί έμαθαν μόνο να το λένε, και όχι να το νιώθουν. Να γιατί τόσοι χωρισμοί, να γιατί τόσες διαλυμένες οικογένειες. Γιατί λείπει ο Χριστός, η αγάπη και η ενότητα των συζύγων, η φροντίδα, η στοργή και η διαπαιδαγώγηση στα παιδιά.

    Μπροστά σ΄ αυτήν την λυσσαλέα επίθεση που δέχεται η ελληνική οικογένεια, η χριστιανική οικογένεια, σ΄ αυτήν την διάβρωση που υφίσταται, φιλοδοξούμε οι Έγγαμοι Άγιοι της Εκκλησίας μας να γίνουν πνευματικά πρότυπα και φωτεινοί καθοδηγητές για όλα τα ζευγάρια, για όλα τα σύγχρονα ανδρόγυνα. Μέσα από τον αγιασμένο βίο τους, την πίστη τους, την αγάπη και την θυσία τους να εμπνεύσουν τους νέους ανθρώπους που σκοπεύουν να δημιουργήσουν οικογένειες ώστε να τις οικοδομήσουν πάνω σε υγιείς αρχές, σε ζωοδότες πυλώνες, να γίνουν αποκούμπι, να στηρίξουν τα ήδη υπάρχοντα ζευγάρια στον αγώνα για την ζωή στην σκληρή καθημερινότητα αλλά και να βοηθήσουν τον κάθε και την κάθε σύζυγο στο να αναθεωρήσουν την στάση τους ο ένας προς τον άλλον. Να παραμένει πάντα ο ένας για τον άλλο το άλλο του μισό, ο συνοδοιπόρος στην ζωή, όχι αυτός που μου σπάει τα νεύρα, που δεν αντέχω να τον βλέπω, που όλο γκρινιάζει και προκαλεί δυσαρέσκεια.

    Ο Γάμος δεν είναι λοιπόν ούτε αστείο, ούτε κάτι που δεν δεσμεύει. Είναι μία αλλαγή, ένα άνοιγμα, ένας νέος αγώνας με πολλές φουρτούνες και δυσκολίες, ένα μεγάλο Μυστήριο της Εκκλησίας που δεν εξαντλείται στην παρούσα ζωή αλλά οδηγεί και ολοκληρώνεται στην μέλλουσα. Αποτελεί μαζί με την Γέννηση, την Βάπτιση και τον θάνατό του τα μεγαλύτερα και βασικότερα γεγονότα στην ζωή του που θα κρίνουν το μέλλον του. Όπως η Εκκλησία στεφανώνει τους δύο συζύγους με τα στέφανα ως σύμβολο νίκης κατά της άθεσμης ηδονής, έτσι και ο Κύριος περιμένει μετά θάνατον να στεφανώσει με το αμαράντινο στεφάνι της δόξας τους συζύγους που ολοκλήρωσαν τον βίο τους με αγάπη και υπομονή, αφοσίωση και κατανόηση, δοκιμασίες και θυσία, διότι ο Γάμος είναι μία οδός προς την αγιότητα. Η συζυγία αποτυπώνει και κάνει πραγματικότητα τον παύλειο χριστιανικό λόγο «Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε». Αυτό σημαίνει «σύζυγος»: σηκώνω το βάρος, τον ζυγό του άλλου, ο ένας του άλλου και ο άλλος του ενός. Με αυτόν τον τρόπο, η οικογένεια καθίσταται φυτώριο εκκόλαψης, ανατροφής και ανάδειξης νέων χριστιανικών προσωπικοτήτων, νέων μελών της Εκκλησίας.

    Ευχόμαστε ο Θεός, με την πρεσβεία των εγγάμων Αγίων, να φωτίζει και να στηρίζει κάθε συζυγία, κάθε οικογένεια και να καταξιώσει τα μέλη τους να γίνουν επουράνιοι πολίτες της Βασιλείας του Θεού, μέτοχοι των ανεκλαλήτων αιωνίων αγαθών, κληρονόμοι της αιωνίου ζωής. Αμήν.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Γράφει ο κ. Κωνσταντίνος Κωνσταντάκης, φοιτητής του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης, ο Θεός δεν μπορεί να διακριθεί ούτε να συγκριθεί, διότι βρίσκεται πάνω από κάθε διάκριση. Ως εκ τούτου και από  αυτήν του αγαθού και του κακού. Ο Θεός είναι η πηγή της ζωής, το Άκτιστον Φως και η ανεξάντλητη αιώνια πηγή κάθε αγαθού( «Ιω. 8.12 Εγώ ειμί το φως του κόσμου»). Το κακό ως έννοια και πολύ περισσότερο ως δημιούργημα, καθώς και ως οντολογική αρχή δεν υπάρχει. Το κακό κάνει την εμφάνιση του ως δευτερογενής παράγοντας, ως παραφθορά του αγαθού. Είναι η διαστροφή προς το αγαθό. Ο ίδιος ο διάβολος δεν ήταν εξαρχής κακός, αλλά αγγελικόν τάγμα, δημιούργημα του αγαθού θεού. Έγινε όμως  με την αυτεξούσια απομάκρυνσή του από Αυτόν. Το κακό εισέρχεται μέσω του αρχεκάκου που είναι ο διάβολος. Ο άνθρωπος δεν είναι εισηγητής αλλά ένα εξαπατημένο θύμα. Παρά ταύτα όμως, τονίζει ο Μέγας Βασίλειος στην εξαήμερο «ο καθένας οφείλει να θεωρεί τον εαυτό του ‘’αρχηγό’’ της κακίας που υπάρχει μέσα του». Ακόμη, στα ανθρώπινα πρόσωπα στηρίζεται και το κοινωνικό κακό. Η φιλαυτία είναι υπεύθυνη, και αυτή που γεννά όλα αυτά τα κακά. Τονίζει μοναδικά ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης «εξαιτίας της οι άνθρωποι γίνονται ακόλλητοι, ανάρμοστοι και ασύζωοι». 

Ο πόνος είναι συνέπεια του κακού. Συνδέεται με την κακή χρήση της ελευθερίας. Προκύπτει από την αναζήτηση της ηδονής των αισθήσεων. Αυτή η αναζήτηση ως παρά φύση κίνηση οδηγεί αρχικά στον πόνο και τελικά στον θάνατο. Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τον πόνο ψυχολογικά και κοινωνικά με διάφορους τρόπους. Αισιόδοξα, απαισιόδοξα και άλλοι ανερμήνευτα. Ο πόνος αποτελεί για τον άνθρωπο σκληρή δοκιμασία, συνοδευόμενη πάντοτε από βιολογική ή ψυχική αποδόμηση. Ως ψυχολογικό και βιολογικό φαινόμενο παραμένει ωστόσο ανερμήνευτος και αρκετά παράδοξος.

Η Εκκλησία αποδέχεται τον πόνο σ’όλη του την έκταση και το βάθος, σεβόμενη πάντοτε την ανθρώπινη ελευθερία. Ταυτόχρονα, προσφέρει στον άνθρωπο την δύναμη έτσι ώστε να σταθεί στα πόδια του, να τον αντιμετωπίσει και να τον χρησιμοποιήσει για την τελείωση του εντασσόμενος στην οδό του Χριστού. Η θετική ή η αρνητική λειτουργία του πόνου είναι καθαρά υποκειμενική. Όποιος αδυνατεί να δει μέσα στον πόνο κάποιο νόημα ή σκοπό απογοητεύεται και κάμπτεται, σε αντίθεση με εκείνον που τον θεωρεί ως παιδαγωγικό μέσο της θείας πρόνοιας, τον αξιοποιεί θετικά και οδεύει προς την πνευματική του τελείωση. Εάν ο πόνος συνοδευτεί με ταπείνωση, αληθινή εκ βάθους μετάνοια, προσευχή και συντριβή για τις αμαρτίες του, κάνει ευκολότερη και ταχύτερη την αποδόμηση του παλαιού εαυτού του και εγκαινιάζει την πνευματική του ανακαίνιση (ψαλμ. 141,5 «παιδεύσει με δίκαιος εν ελέει και ελέγξει με…»).

Έξοχα μας διδάσκει η Αγία Γραφή ( Παροιμ 3,12 « μαστιγοι πάντα υιόν ον παραδέχεται»).  Αν αυτό  το δούμε αντιστρόφως, σημαίνει πως ο θεός δεν παιδεύει όποιον δεν αγαπά, ούτε μαστιγώνει όποιον δεν αναγνωρίζει. Βλέπουμε κατά έναν πολύ παράδοξο τρόπο τον Πανάγαθο Θεό να παρουσιάζεται ως σκληρός μπροστά στον πόνο του ανθρώπου, έχοντας αρκετές φορές ως αποτέλεσμα την « εξέγερση», την εναντίωση, ακόμη –ακόμη και την οργή του ανθρώπου προς το πρόσωπό Του. Τέτοια παρόμοια στάση υπέδειξε και στον Ιώβ η γυναίκα του μετά την μακροχρόνια ταλαιπωρία, όμως εκείνος την απέκρουσε ως έκφραση αφροσύνης. Ο Χριστός ως τέλειος θεός και τέλειος άνθρωπος έζησε και αυτός τον πόνο με μια όμως μεγάλη διαφορά. Έζησε τον πόνο στον ύψιστο βαθμό και αφέθηκε να πιεί το πιο πικρό ποτήριον ως το τέλος. Γράφει έξοχα ο  ιερός υμνογράφος σένα στιχηρό των Αίνων του Όρθρου της Μεγάλης Παρασκευής σε ήχο Γ’ «Ἕκαστον μέλος τῆς ἁγίας σου σαρκός, ἀτιμίαν δι’ ἡμᾶς ὑπέμεινε, τὰς ἀκάνθας ἡ κεφαλή, ἡ ὄψις τὰ ἐμπτύσματα, αἱ σιαγόνες τὰ ῥαπίσματα, τὸ στόμα τὴν ἐν ὄξει κερασθεῖσαν χολὴν τῇ γεύσει, τὰ ὦτα τὰς δυσσεβεῖς βλασφημίας. Ὁ νῶτος τὴν φραγγέλωσιν, καὶ ἡ χεὶρ τὸν κάλαμον, αἱ τοῦ ὅλου σώματος ἐκτάσεις ἐν τῷ σταυρῷ, τὰ ἄρθρα τοὺς ἥλους, καὶ ἡ πλευρὰ τὴν λόγχην. Ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ παθῶν ἐλευθερώσας ἡμᾶς. Ὁ συγκαταβὰς ἡμῖν φιλανθρωπίᾳ, καὶ ἀνυψώσας ἡμᾶς, παντοδύναμε Σωτήρ, ἐλέησον ἡμᾶς». Το παράδειγμα του Χριστού είναι παράδειγμα μίμησης, υπακοής και απόλυτης εμπιστοσύνης προς τον Θεό Πατέρα.

Τίποτε δεν συμβαίνει στον άνθρωπο χωρίς να το θέλει ή να το επιτρέπει ο Θεός. Και ό,τι θέλει ή επιτρέπει στηρίζει πάντα και μόνο το καλό και όχι το κακό, όπως τονίζει και ο ιερός Χρυσόστομος «ο γαρ πάντα ποιών ώστε σβεσθήναι την κακίαν ουκ αν εαυτην ηύξησεν». Η επίσκεψη του πόνου είναι επίσκεψη παιδείας του θεού. Όλοι οι Άγιου περνούν από τον πόνο, που συχνά είναι μαρτυρικός. Αυτός είναι όμως ο σταυρός τους. Είναι η πρόσκληση που δέχονται από τον θεό για να δείξουν το φιλότιμο, την αυθεντικότητα της πίστεως τους και την εμπιστοσύνη τους απέναντι Του. Είναι η ομολογία της πίστεως, η μαρτυρία Χριστού. Το Ευαγγέλιο το εκφράζει ξεκάθαρα ( Ματθ 1,32 «πας όστις ομολογήσει εν εμοι έμπροσθεν των ανθρώπων, ομολογήσω καγω εν αυτώ εμπροσθεν του πατρος μου του εν ουρανοις»). Για να το κατορθώσει όμως αυτό κανείς, χρειάζεται ελπίδα και υπομονή. Μέσω της ελπίδας στην πρόνοια και την αγκαλιά του Ουράνιου Πατέρα γίνεται δυνατός ο μετασχηματισμός του πόνου σε πνευματική ενέργεια. Χωρίς τον πόνο και την ταπείνωση του σταυρού δεν έρχεται η χαρά και η δόξα της Αναστάσεως. Με αυτόν τον τρόπο, ο πιστός οδηγείται από την μίμηση του πάθους του Κυρίου στην εν Χριστώ Ανάσταση και ζωή! Αμήν!